Fred Rutten houdt de eer aan zichzelf

Fred Rutten stopt eind dit seizoen als trainer van PSV. Het heeft nooit echt geklikt tussen de coach en de club.

„Deze kalkoen leeft nog”, stelde Fred Rutten op 18 december na en klinkende 5-1 overwinning bij SC Heerenveen. De coach wist toen zelf al dat hij kerstmis 2012 niet bij PSV zou halen. Rutten had de leiding van de Eindhovense club in november al laten weten dat hij aan het einde van dit seizoen zal vertrekken. Algemeen-directeur Tiny Sanders stelt geen pogingen in het werk hem nog op andere gedachten te brengen.

PSV is intern al een tijdje bezig een opvolger te zoeken voor Rutten. Dick Advocaat en Bert van Marwijk worden als kandidaten genoemd. PSV zou graag zien dat een ‘senior’ op termijn de weg vrijmaakt voor de jonge talentvolle trainers Ernest Faber en Phillip Cocu. Beiden zijn ook assistent-bondscoach onder Van Marwijk bij het Nederlands elftal.

Rutten en PSV, het is nooit een echt gelukkig huwelijk geworden. Nadat hij als jonge trainer van FC Twente in 2001 de bekerfinale tegen PSV won – zijn enige prijs tot dusver – trad de oud-voetballer in dienst als hoofd opleidingen in Eindhoven. In 2004 werd Rutten assistent van toptrainer Guus Hiddink, die hem bij zijn vertrek naar voren schoof als diens ideale opvolger. Maar PSV was op zoek naar een trainer met een internationale uitstraling die goed Spaans sprak. Daaraan voldeed Rutten niet.

PSV probeerde in de herfst van 2007 Rutten wel als hoofdtrainer te halen als vervanger van de toenmalige coach Ronald Koeman. Voormalig algemeen-directeur Jan Reker dacht dat Rutten wel „op zijn knieën” naar PSV zou komen. Maar Reker overspeelde zijn hand waarop Twente-voorzitter Joop Munsterman alles in het werk stelde Rutten in Enschede te houden – met succes. Na een mislukt avontuur bij Schalke 04 kwam hij in de zomer van 2009 alsnog als hoofdtrainer naar PSV.

Met Rutten dacht PSV weer om de prijzen te kunnen spelen. De trainer haalde zijn protegé Orlando Engelaar naar Eindhoven. Na een sterke eerste seizoenshelft viel PSV, mede door het tussentijdse vertrek van Jonathan Reis en Danko Lazovic, na de winterstop ver terug en eindigde op de derde plaats. De geschiedenis herhaalde zich afgelopen seizoen. Rutten zag zijn ploeg na de wintertransfer van Ibrahim Afellay weer wegzakken en liep het kampioenschap en de play-offs voor de Champions League opnieuw mis.

Het was toen eigenlijk al over tussen Rutten en PSV. De trainer overwoog na de laatste competitiewedstrijd tegen FC Groningen op te stappen, maar aangezien het verzet minder groot leek dan verwacht bleef hij aan. De clubleiding kon weinig anders doen dan het vertouwen in de trainer uitspreken. PSV verkeerde in zo grote financiële problemen dat het eenvoudigweg de middelen niet had om Rutten af te kopen.

Sindsdien was er sprake van een verstandshuwelijk tussen Rutten en PSV. De trainer en de club koesterden nog slechts één gezamenlijk doel: de landstitel in 2012. Het werd gaandeweg het seizoen duidelijk dat een scheiding tussen Rutten en PSV onvermijdelijk was. Onder leiding van technisch manager Marcel Brands werd na het vertrek van de Hongaar Balazs Dzsudzsak fors geïnvesteerd in een nieuwe selectie die PSV weer kleur moest geven. En daarin was geen plaats voor grootverdiener Engelaar. Rutten werd min of meer gedwongen zijn aanvoerder op een zijspoor te zetten.

De rechtlijnige Rutten verspeelde binnen een deel van de selectie zijn geloofwaardigheid. Een aantal spelers vond het onterecht dat zij de schuld van de matige resultaten in de schoenen kregen geschoven. Naast Engelaar verloren ook Otman Bakkal en Andreas Isaksson hun plaats in het elftal. Maar de jonge, veelbelovende aankopen Dries Mertens, Kevin Strootman, Georginio Wijnaldum en Tim Matavz zorgden voor een nieuw elan. PSV wist zo nu en dan voor het eerst sinds jaren weer te sprankelen.

Maar Rutten verspeelde juist in de topwedstrijden tegen AZ, Ajax, FC Twente en Feyenoord steeds punten. De coach bevestigde daarmee het beeld dat hij op beslissende momenten met lege handen staat. Het is PSV er dit seizoen alles aan gelegen voor het eerst sinds 2008 landskampioen te worden. Maar opnieuw dreigt in de winter een tussentijds vertrek van een spelbepalende speler. Strootman staat nadrukkelijk in de belangstelling van Liverpool. Rutten heeft geleerd van het verleden en houdt op voorhand de eer aan zichzelf.