Doorrijden op de A2, dankzij de crisis

2012 wordt een crisisjaar, is de voorspelling. Dat is voor sommigen juist goed nieuws. Vandaag: automobilisten staan minder lang in de file.

Signalering. Wegverkeer. Verkeersborden;Snelheid. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Nederland. Delft, 4 februari 2009 ©Vincent Mentzel 2009

Woensdagmorgen bij tankstation De Lucht in het Brabantse Bruchem, gelegen aan de A2. Slagboom- en parkeermeterverkoper Bart Velden neemt een slok koffie. Elke dag rijdt hij vanaf zijn woonplaats Eindhoven het land door.

Of het dit jaar rustiger was op de wegen, zoals de ANWB en Verkeersinformatiedienst (VID) eerder deze week meldden? Ja, zegt Velden. „Vooral bij de A2-afslagen richting Gorinchem en Woerden zie je dat wegverbreding helpt. Het scheelt al snel vijftien minuten aan reistijd.” Jan de Groot, tankend bij hetzelfde station, heeft nog meer profijt: een half uur minder reistijd sinds de A9 werd verbreed.

Het was een goed jaar voor de filerijders. Volgens Rijkswaterstaat daalde de ‘filezwaarte’ – de lengte van de files maal de duur ervan – in 2011 met een kwart ten opzichte van 2010. Bovendien daalde de totale door voertuigen opgelopen vertraging (‘voertuigverliestijd’) ten opzichte van 2010 met 11 miljoen uur.

Met name op de A12 tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Gouwe profiteerden automobilisten van deze daling. Hun reistijd in de avondspits is met bijna zeven minuten verkort. Op de A2 tussen Amsterdam en Maastricht zijn de files nagenoeg verdwenen.

Volgens Rijkswaterstaat is de daling van de filedruk te danken aan de verbreding van wegen en de openstelling van spitsstroken. Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu, VVD) opende dit jaar de ene na de andere rijstrook, zoals enkele maanden terug op de A12 tussen Bleiswijk en Zoetermeer. Ook de A1 en A50 werden recent verbreed. „De files die er voorheen stonden, zijn over het algemeen korter geworden, duren minder lang of ontstaan niet meer”, zegt Esther de Graaf van Rijkswaterstaat.

Het aanleggen van meer asfalt is een effectief middel om snel resultaat te boeken. Eén procent meer wegcapaciteit zorgt al voor een afname van het aantal files. „Het draagt er zeker aan bij”, zegt Henk Meurs, hoogleraar ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit aan de Radboud Universiteit Nijmegen. „Maar wat je nu ziet gebeuren, is dat mensen deze situatie vergelijken met die van het jaar ervoor. Dan is het logisch dat je een afname ziet. Toen waren er veel wegwerkzaamheden op plekken waar die extra wegen werden aangelegd. Onderschat het succes van het nieuwe werken niet. Ook verhoogde brandstofprijzen en projecten als ‘spitsmijden’ spelen op korte termijn een rol bij een fileafname.”

Het feit dat de spitsstroken zo’n grote rol spelen in de daling van de filedruk, komt volgens Meurs doordat de nieuwe wegen niet direct vollopen met verkeer, zoals vroeger het geval was. En dat is direct een gevolg van economische omstandigheden. Wanneer het goed gaat met de economie, zijn mensen eerder geneigd van baan te veranderen. De mobiliteit neemt toe. Nederlanders die zich door de files hebben laten ontmoedigen, stappen weer in de auto nu ze zien dat er een vlotte doorstroming is. Ze gaan verder van hun werk wonen en de wegen lopen opnieuw vol.

De filerijder heeft het economische tij echter mee. Meurs: „De woningmarkt ligt al enkele jaren op zijn gat en ook de arbeidsmarkt zit behoorlijk op slot. Mensen blijven langer op dezelfde plek zitten. Wegen slibben langzamer dicht en wegverbreding leidt dus op korte termijn tot fileafname.”

De Verkeersinformatiedienst zegt dat de daling weleens „langdurig zou kunnen aanhouden”. De economische vooruitzichten voor 2012 zijn niet rooskleurig. Bovendien komt er nog meer asfalt bij. Op de A4 tussen Amsterdam en Delft bijvoorbeeld. „Het knelpunt bij de brug over de Oude Rijn staat nu nog bovenaan in de top 10 van fileknelpunten”, zegt een woordvoerder. Het nieuwe aquaduct onder de Oude Rijn moet op die plek de files grotendeels verhelpen. „Volgend jaar hebben we waarschijnlijk nog minder files. En een nieuwe nummer één.”

Jorg Leijten

Dit is de laatste aflevering in een serie over voordelen van de crisis.

    • Jorg Leijten