De koningin had andere onderdanen moeten eisen

De koningin roept op tot meer zorg voor de aarde, natuur en milieu en het getetter en getweet is niet van de lucht. Een „klap in het gezicht van het kabinet”, de majesteit „als vazal van GroenLinks”, als „maatje van Al Gore”. Het zijn barre tijden.

De koningin maakt zich zorgen. Dit is uit haar mond geen nieuws. Zij en haar uitgebreide familie houden zich hier sinds decennia mee bezig. In 1974 organiseerde koningin Juliana grote paleisdebatten over milieu en duurzaamheid. Beatrix deed mee. Dat is nooit meer opgehouden. Om haar bevlogenheid te betwisten, getuigt van historisch onbenul en patriarchale betutteling. De koningin heeft recht van spreken, zeker met Kerstmis.

Nederland staat nu een-na-laatste op de groene ranglijst van de 27 Europese lidstaten. Nederland produceert 2 procent aan duurzame energie, tegenover 19 procent in de Bondsrepubliek. Aldaar werd enkele weken geleden in de Bondsdag een Kamerbrede motie aangenomen waarin de regering-Merkel wordt opgeroepen het economisch herstel te laten leiden door alle kernprincipes van de duurzaamheid. Megaverspilling in de economie is vele malen ernstiger dan Griekse tekorten of het immorele bankensysteem.

In ons land wordt het omgekeerde van dit duurzame uitgangspunt nagestreefd, met grote risico’s voor milieu, energie, klimaat en economie. De duurzame economie geeft richting, geeft hoop en levert banen op. De populistische, reactionaire financiële economie doet het tegendeel. Nederland is het kleine zusje van de Bondsrepubliek en het is een raadsel waarom het niet kan meeliften in de groene vaart die even over onze grens in het Oosten wordt ingezet.

Haatcampagnes tegen cultuur, minderheden, milieu, duurzaamheid, klimaat en natuur zijn aldaar onbestaanbaar. Richtingloos marktdenken komt er niet voor. Een knieval voor populistische razernij kan de elite in Duitsland zich niet veroorloven, gegeven de herinnering aan de boekverbrandingen in Berlijn van 10 mei 1933, toen met de volgende woorden het einde werd beklonken van het Duitsland van Goethe, Bach, Beethoven, Mann en zelfs Nietzsche: „Tegen Vrijheid en Joodse aanmatigheid, uit achting voor de Duitse Volksgeest, geef ik hierbij de geschriften van Tucholsky en Ossietzky aan het vuur.”

In dit land is die boekverbranding een dagelijks schouwspel. Je ziet het niet, maar op het Binnenhof wordt dit vuur gestookt. De boodschap van de koningin is een ultrabeschaafde oproep aan de gedogende dwaallichten die zich eraan warmen. Om het tij te keren, dienen de betrokkenen te beseffen dat zij krachten oproepen die de beschaving en de economie vernietigen. Het is schitterend dat onze koningin dit aan de orde stelt.

Haat jegens natuur, milieu, cultuur en wetenschap, in naam van de volksgeest, loopt niet goed af. Wat je de majesteit wellicht kunt verwijten, is dat zij niet heeft gedreigd met aftreden of heeft gezegd dat ze zal zoeken naar andere onderdanen.

Wouter van Dieren

Amsterdam