Betogers in Moskou: 'We laten ons niet wegjagen'

Mag het geen demonstratie heten? Dan ‘ontmoeting met een parlementslid’. Het blijft onrustig in Moskou. Het nieuwste aanbod aan Poetin: een ‘ronde tafel’ voor dialoog.

Tegen zes uur ’s avonds is het Poesjkinplein omsingeld door politiemannen. De demonstratie voor de vrijlating van de radicale activist Sergej Oedaltsov, die op Eerste Kerstdag opnieuw tot tien dagen administratief arrest werd veroordeeld voor iets wat hij niet heeft gedaan, is weliswaar door het stadhuis verboden, maar er zijn toch zo’n vijfhonderd betogers komen opdagen. Ze nemen het risico, omdat een van Oedaltsovs verdedigers, parlementslid Ilja Ponomarjov van Rechtvaardig Rusland, het protest heeft omgedoopt tot een ‘ontmoeting met een parlementslid’, waarbij in het openbaar en door een microfoon vragen kunnen worden gesteld aan een Doema-afgevaardigde. Zoiets mag van de wet, zolang er maar geen spandoeken worden opgehouden of leuzes gescandeerd.

Door een megafoon spreekt Ponomarjov achter het standbeeld van Poesjkin, de dichter van de vrijheid, de kleine menigte toe over het herhaalde onrecht dat Oedaltsov wordt aangedaan. „Hij heeft dit jaar al 120 dagen illegaal in de cel doorgebracht”, zegt hij over de reeks arrestaties van de activist, die meestal voordat hij zijn mond opendoet al wordt opgepakt.

De autoriteiten hebben het op Oedaltsov voorzien omdat ze vrezen dat hij de protesten kan laten escaleren. En wat is dan beter dan hem op te sluiten, ook al is dat in strijd met de wet. Maar zo hebben ze van een obscure activist, die vroeger door alle andere oppositieleiders voor zonderling werd aangezien, een symbool van de vrijheid gemaakt.

„Oedaltsov zit illegaal in de cel”, zegt oppositieleider Vladimir Ryzjkov, net als Boris Nemtsov gekomen om de activist te steunen. „Maar wat voor hem geldt, geldt ook voor vele anderen. Niet voor niets is de eerste eis van de deelnemers aan de massabetogingen de vrijlating van alle politieke gevangenen.” Hij doelt op de duizend Russen die voor hun politieke activiteiten in de cel zitten.

Het communistische parlementslid Oleg Smolin vertelt door de megafoon over de ‘ronde tafel’ die de activisten hebben opgericht en die klaar is om een dialoog met de regering aan te gaan. „Ik nodig iedereen uit om daar over de stembusfraude te komen praten”, zegt hij.

„En Poetin maar zeggen dat er bij de oppositie niemand is om mee te onderhandelen”, zegt de voormalige dissident en Goelaggevangene Andrej Mironov. „Het lijkt allemaal zo op wat er in 1989 in Oost-Europa gebeurde.”

Een jonge communistische activist roept door de megafoon dat wat er de afgelopen weken in Moskou is gebeurd, niet moet verdampen. „De burgersamenleving laat nu van zich horen”, zegt hij. „Het is een reactie op wat de machthebbers de afgelopen jaren hebben gedaan.”

Enkele betogers beginnen te scanderen: „Laat alle politieke gevangenen vrij!” Ze houden foto’s van Oedaltsov op. Ponomarjov maant iedereen tot kalmte. „De politie heeft ons beloofd niemand te arresteren als we ons aan de afspraken houden”, zegt hij. „We willen toch allemaal oud en nieuw bij onze familie vieren.”

En dan worden er eisen opgesteld. „Parlementariërs moeten een resolutie indienen voor amnestie voor alle politieke gevangenen”, roept Ponomarjov. „Ook moeten ze wetswijzigingen doorvoeren, zodat situaties als met Oedaltsov niet meer voorkomen, moet er een zwarte lijst worden opgesteld van rechters die de wet schenden, moet er een lijst komen met namen van alle politieke gevangenen. En op 7 januari moeten we bijeenkomen bij de rechtbank, waar het hoger beroep van Oedaltsov wordt behandeld.”

Tegen acht uur gaat de menigte uiteen, tevreden over de geslaagde ‘ontmoeting met een parlementslid’. „De 31ste gaan we weer de straat op”, zegt een activist. „Ook al is die bijeenkomst opnieuw verboden. We laten ons niet meer wegjagen.”

    • Michel Krielaars