Ambtenaren in wapenrok

Militairen zijn geen gewone ambtenaren. Niet voor niets bestaat er al sinds 1931 een aparte, militaire ambtenarenwet. Daarin staat over de militair bijvoorbeeld dat hij (‘zij’ is niet tot deze wettekst doorgedrongen) „overal ter wereld” in het belang van zijn taakuitoefening kan worden ingezet. Kom daar eens mee aan bij een gemeentesecretaris, provinciebode of een (nog niet geprivatiseerde) vuilnisophaler.

Toch meent een andere ambtenaar, het hoofd personeelszaken van het ministerie van Defensie, dat militairen voor wat betreft hun rechtspositie gelijk moeten worden behandeld als de overige ambtenaren. Dus: als het ambtenarenrecht feitelijk wordt afgeschaft en ambtenaren daardoor in een vergelijkbare positie als werknemers in de particuliere sector worden geplaatst, moet dat ook voor militairen gelden, vindt deze topambtenaar. Het bleek gisteren uit een artikel in deze krant.

Sinds ruim een jaar bestaat er een concreet plan om ambtenaren hun speciale status af te nemen. Tweede Kamerleden van CDA en D66 dienden toen een initiatiefwetsvoorstel in waarin dit wordt geregeld. Het kabinet-Rutte sprak zich er ook voor uit. De fracties van de VVD en de PVV steunen het voorstel. Het zal er dus, als er ook een meerderheid in de Eerste Kamer voor is, wel van komen.

Daar is ook veel voor te zeggen. De nadelen die het ambtenarenschap met zich meebracht, zijn in de loop van de jaren verdwenen. Ambtenaren mogen nu wel staken, cao-onderhandelingen voeren, hebben een ondernemingsraad, vallen onder de werknemersverzekeringen en hun pensioenfonds (ABP) is geprivatiseerd. Dan is er geen reden om de extra bescherming tegen ontslag die zij genieten, te handhaven. Dat zij dienaren van de overheid blijven, spreekt vanzelf.

Maar met recht zijn in het initiatiefwetsvoorstel militairen uitgezonderd, in elk geval voorlopig. Net als leden van de rechterlijke macht trouwens. Militairen hebben niet dezelfde rechten als andere werknemers. Ze mogen dan wel actievoeren, militairen hebben geen stakingsrecht. Ander voorbeeld: wie hogerop wil, officier wil worden, verplicht zich om na zijn opleiding zeven jaar bij de krijgsmacht te blijven.

Toch meent de hoofddirecteur personeel bij Defensie dat militairen hun uitzonderingspositie moet worden afgepakt. Hij voert er bureaucratische reden voor aan. Het is lastig als bij het ministerie straks ambtenaren zijn met verschillende rechtsposities: militairen en burgerpersoneel. En hij vindt het onhandig om het ambtenarenrecht te veranderen net nu de Rijksoverheid, Defensie in het bijzonder, aan de zoveelste reorganisatie bezig is. En duizenden ambtenaren moet kwijtspelen.

Het zijn absoluut geen argumenten om militairen hun aparte status af te nemen. Kabinet en parlement doen er wijs aan dit ambtelijke advies naast zich neer te leggen.