Schouderophalen na nieuwe dreigende taal van Wilders

NieuwsanalyseDe coalitie moet extra

bezuinigen. Voor de PVV is de hypotheekrenteaftrek een breekpunt.

Een regeringspartner die met een kabinetscrisis dreigt: oppositiepartijen zouden normaal gesproken opgetogen reageren. Maar wat gebeurde gisteren na een tweet van Geert Wilders dat hij liever verkiezingen wil dan morrelen aan de hypotheekrenteafrek? „Gaap”, reageerde PvdA-Kamerlid Diederik Samsom. En Ineke van Gent (GroenLinks) twitterde: „Loze dreiging.”

VVD en CDA en gedoger PVV maken zich op voor moeilijke onderhandelingen in 2012 over extra miljardenbezuinigingen. Vele maatregelen worden daarbij overwogen. Elsevier publiceerde gisteren een verhaal met een reeks van opties om op de aftrek te besparen. Die zouden binnenskamers worden overwogen. Wilders reageerde op Twitter: „Denkt VVD/CDA toch aan versoberen hypotheekrenteaftrek/aflossingsvrije hypotheken? Onacceptabel dan maar verkiezingen!” Het was niet de eerste keer dat hij in het openbaar zijn positie markeerde. Zo eiste hij al dat er op ontwikkelingssamenwerking wordt bezuinigd.

VVD en CDA laten Wilders in de publiciteit zijn gang gaan. Vicepremier Verhagen (VDA) zei alleen dat er bij de besprekingen vooraf geen taboes zijn. Maar premier Rutte (VVD) verklaarde dit weekend nog in De Telegraaf dat zijn kabinet de aftrek niet „in het vizier” heeft.

Met zijn actie wekt Wilders de indruk dat hij zich als dé hoeder van hypotheekrenteaftrek wil profileren. En dat terwijl zijn ‘Henk en Ingrid’ versobering voor de ‘rijken’ zouden toejuichen. Maar dat is op dit moment een onduidelijke boodschap; Wilders wil staan voor de lage en de middeninkomens.

Bij VVD en CDA laten de kopstukken duidelijke taal horen, maar binnen die partijen gaan wel stemmen op om iets aan de regeling te doen, in combinatie met andere maatregelen voor de woningmarkt. Ook ambtelijk Den Haag denkt al langer over scenario’s na. Zo zette een werkgroep in 2010 vele opties op een rij. Eén scenario dat nu ook naar voren komt, is de aftrek jaarlijks met 3,33 procent te verlagen. Dat zou over vijf jaar 900 miljoen euro opleveren en voor de langere termijn 5,2 miljard. Een mooi bedrag, maar het zorgt wel voor een koopkrachtdaling van 3,5 procent. En is daarom voor dit kabinet ook niet erg aantrekkelijk.

Zo komt de coalitie ongetwijfeld bij andere grote posten uit, bijvoorbeeld de basisbeurs. Het AD meldt vandaag dat afschaffing wordt overwogen. Het kabinet doet dat dit jaar al met de basisbeurs voor de masterfase. Deze ingreep levert 150 miljoen euro op. Bij het schrappen van de beurs in de bachelorfase gaat het om 800 miljoen euro. De VVD pleitte voor de verkiezingen al voor de invoering van een leenstelsel voor de gehele studieduur. CDA en PVV waren tegen. PvdA, D66 en GroenLinks zijn voorstander van het afschaffen van de basisbeurs, maar zij willen de opbrengst wel gebruiken voor beter onderwijs. Parlementaire steun is dus nog ver weg. Maar dat geldt voorlopig voor elk scenario dat in Den Haag de ronde doet.

Tweets Wilders in media: pagina 37