Niemand weet meer waar hij aan toe is

Rond de jaarwisseling belicht NRC Handelsblad gebeurtenissen die dit jaar het binnenlandse nieuws domineerden. Vandaag: gedupeerden van de bezuinigingen op het pgb.

Ruud van der Sanden aan de telefoon. Hij en zijn vrouw Yvonne uit Harderwijk werden dit jaar het symbool van de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget, het pgb. „Heb je het gezien?”, roept hij opgewonden door de hoorn. „We zijn populairder dan Wilders!”

Elke dag keken Ruud en Yvonne hoeveel Nederlanders op de site van de NOS op hen stemden voor de verkiezing van ‘het politieke moment van 2011’. Duizenden mensen kiezen voor de pgb-demonstratie op het Plein in Den Haag, afgelopen zomer, ze hebben allemaal dat filmpje aangeklikt op de NOS-site. Daarop is te zien hoe een geëmotioneerde Ruud tegenover staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten het pgb van „zijn meissie” verdedigt. En ook hoe Yvonne de staatssecretaris voor trut uitscheldt. Dat politieke moment heeft het met grote voorsprong gewonnen van nummer twee: het ‘doe eens normaal’-incident van Geert Wilders. Dankzij de oproep van de sterke lobbyclub Per Saldo.

Op 23 juni 2011 riep Ruud van der Sanden op het Plein tegen de staatssecretaris: „Ik krijg 600 euro pgb. Daar verzorg ik mijn meissie voor. Ik smeek u, laat het pgb bij de mensen!” De belofte die Veldhuijzen van Zanten toen deed, achtervolgt haar nog steeds. Ze zei: „Die meneer is nu zo ongerust en ik denk dat dat niet zou hoeven.” Ze beloofde hem en andere demonstranten, ook later in de Kamer, dat ze hun zorg behouden.

Nu, een half jaar later, zien Ruud (59) en Yvonne (56) dat somber in. „Niemand weet meer waar hij aan toe is”, zegt Ruud in hun huis in Harderwijk. „Het is allemaal zo tegenstrijdig. Maar we gaan niet bij de pakken neerzitten hoor.” Hij spreekt voor zijn vrouw, die slecht praat en een verstoorde motoriek heeft na drie herseninfarcten. Ze heeft hulp nodig bij het kleden, douchen, eten en plassen.

Ruud vatte hun leven in vijf A4’tjes samen voor de staatssecretaris. Hij beschreef hun dagelijkse ritme, hoe ze rondkomen van netto 2.600 euro per maand, hoe zijn vrouw alles met haar linkerarm moet doen. Yvonne was vroeger schoonmaakster en krijgt nu een WAO-uitkering van 350 euro per maand. Ruud werkt fulltime als conciërge van een multicultureel centrum in Ermelo en krijgt daar 1.250 euro voor. Het is een soort sociale werkplek.

Ruud was metselaar toen hij dertig jaar geleden een burn-out kreeg. Jarenlang ontving hij een arbeidsongeschiktheidsuitkering van 400 euro. Maar toen zijn vrouw zeven jaar geleden haar pgb kreeg van 1.000 euro, moest hij die 400 euro inleveren (daarom zegt hij dat hun pgb 600 euro bedraagt). Zijn vrouw verschaft haar man sindsdien in feite werk met haar pgb. Yvonne vroeg niet een buurvrouw of kennis haar tegen betaling te verzorgen, maar vroeg dat haar echtgenoot. Hij doet dat voordat hij naar zijn werk gaat om zeven uur ’s ochtends, in zijn middagpauze en vanaf vier uur ’s middags.

Ruud, die ook een brief schreef aan de koningin, hoopt nog steeds op een uitnodiging van de staatssecretaris. Dat zegde zij hem in juni toe. Wat is er sindsdien gebeurd? „Ik kreeg laatst een brief dat wij ons geld zouden houden”, zegt Ruud. „Maar kort daarna kreeg ik weer een brief, waarin stond dat ik niets meer zou krijgen voor haar verzorging. De staatssecretaris wil dat een thuiszorginstelling dat overneemt, voor hetzelfde geld. Maar dat kan niet. Zij hebben dure mensen met diploma’s in dienst. Zij moeten een pand betalen. Ze zijn vijf keer zo duur, zeggen ze me. Ik heb gevraagd of ik dan als zzp’er voor mijn vrouwtje mag blijven zorgen, zoals de staatssecretaris wil. Maar daar beginnen ze niet aan.”

Yvonne is een hele tijd stil geweest maar wil nu graag wat zeggen. „Als mijn man mij niet meer mag verzorgen, gooi ik mezelf voor de trein. Dat gebeurt vaak hoor, in Harderwijk.” Ze heeft het wel eens eerder gezegd. Ze wil niet telkens andere zorgverleners aan haar lijf.

De politiek zou het geld bij mensen weg moeten halen die ten onrechte een pgb ontvangen, vindt haar man. „Na het ongeluk van zijn vrouw krijgt mijn broer een pgb voor huishoudelijke hulp. Maar hij kan best het huis zelf schoonmaken. Van zulk gedrag zijn wij de dupe.”

Ruud en Yvonne proberen er toch nog iets moois van te maken. Ze krijgen „positieve energie” nu ze „Wilders verslaan”. In 2017 willen ze in Vaals gaan wonen, in een flat op het drielandenpunt met uitzicht over de Belgische heuvels.

Bij het afscheid zegt Ruud: „Mag ik één ding vragen? Als je morgen opstaat, probeer dan ook eens alles met één hand te doen. Douchen, aankleden, eten. Dan weet je hoe het is.”