Eigenoliebollenforfait

Goedemiddag. Belastingdienst. Ik zie dat u een fiets heeft. Kan ik even innen? Tweehonderd euro. Ja, want u zóu die fiets kunnen verhuren. En dat is inkomen.”

„Wát? Maar ik verhuur dat ding helemaal niet!”

„Maar u zóu het wel kunnen. Daarom geldt er een eigenfietsforfait. Aha, en wat zien we hier? Een automobiel. Daarmee zóu u koerierdiensten kunnen verrichten, à € 2.541 ex. btw.”

Absurd? Toch betaalt elke huiseigenaar een eigenwoningforfait, een fictief inkomen uit zijn woningbezit. Hij zóu het immers deels kunnen verhuren. Zo was de redenatie in 1893, bij de invoering van een van onze meest malle belastingen.

Dat fictieve inkomen gaat nu omhoog. Goh, zijn mijn fictieve huurders rijker geworden? Nee, de huizenprijzen en woz-waarden dalen, en de Belastingdienst wil wel hetzelfde bedrag binnen krijgen.

Vroeger geloofde ik nog dat er een relatie bestond tussen recht en rechtvaardigheid, en tussen belastingen en billijkheid. In werkelijkheid is het een houtjetouwtjerig ratjetoe van willekeur, gewoontes en archaïsche relicten. In 1893 krioelde het kennelijk van de illegale huurders en dacht men: dan dokken al die huiseigenaren maar. Maar als ik nu een kamertje daadwerkelijk verhuur, dan betaal ik daar inkomstenbelasting over plús dat vermaledijde forfait.

Eigenwoningforfait, successierechten, overdrachts- en vermogensbelasting: niemand ziet er de logica noch rechtvaardigheid van in. Omdat die er niet is.

Straks, met de nieuwe bezuinigingen, krijgt het systeem vermoedelijk weer extra plakbandjes, bypasses, uitzonderingen en koppelingen. Is dat niet een goed moment om de boel in het geheel te herzien en de link tussen belasting en realiteit te herstellen? Wie de redenatie achter zijn belastingaanslag begrijpt, is namelijk veel eerder bereid bij te dragen.

„Mooie frituurpan meneer. Daarmee zóu u oliebollen kunnen bakken die u illegaal zóu kunnen verkopen vanuit dat voortuintje. Maar u heeft geluk. Het eigenoliebollenforfait gaat pas in 2012 in. Prettig uiteinde.”

Christiaan Weijts

    • Christiaan Weijts