Duitse mannen spelen met treintjes

Veel Duitsers houden van techniek. Daarom zijn de modelspoorbanen populair, vooral bij oudere mannen.

Een paar maanden geleden was hier een relletje over een geschreven portret van Horst Seehofer, politiek leider van de CSU, de Beierse zusterpartij van Angela Merkels CDU. Het ging onder andere om de modelspoorweg van Seehofer. Want Seehofer, een boom van een man van 61 jaar, speelt met treintjes.

In de kelder van zijn huis heeft hij een compleet spoorweguniversum gebouwd. Het geeft de loop van zijn leven weer: zijn geboortedorp in Beieren, een model van het centraal station van Bonn, waar hij werkte toen Bonn nog de hoofdstad was, een ziekenhuis op schaal uit z’n dagen als minister van Gezondheid, en herinneringen aan zijn Berlijnse tijd. „Als ik hier ben, vergeet ik zelfs de bondskanselier”, grapte Seehofer, die een enigszins gespannen verhouding met Merkel heeft.

Duitsers zijn gek op modelspoorwegen. Overal vind je winkels met treinen van Märklin, Fleischmann en Roco. De klanten zijn allang geen kinderen meer; die hebben hun games en mobiele telefoons. Bij Turberg, een winkel voor modelspoorbanen in Berlijn-Charlottenburg, trof ik voornamelijk 40-plussers aan. Mannen met belangstelling voor techniek; niet uitzonderlijk in een land van ingenieurs en technisch begaafde handwerkers. De Duitse voorliefde voor modelspoorbanen is terug te voeren op een algemene interesse voor techniek.

Het was dan ook een schok toen twee jaar geleden Märklin in financiële problemen kwam. De leiding had te laat in de gaten dat de markt veranderde. Minder jeugdigen; meer veeleisende ouderen, die vooral geïnteresseerd zijn in gecompliceerde spoorbaanopstellingen op zolder of in de kelder. Märklin ging bijna failliet, maar werd door de schuldeisers gesaneerd en maakt nu weer winst. Op een open dag kwamen duizenden bezoekers naar het Zuid-Duitse Göppingen, waar de beroemde treintjesmaker is gevestigd. Märklin, erflater van een stukje oer-Duitse industriële geschiedenis, produceert nu wegens de loonkosten behalve in Göppingen ook in het Hongaarse Györ.

Overal in Duitsland kun je prachtige modelspoorbanen bekijken. Vakbladen en gespecialiseerde internetsites geven aan waar geëxposeerd wordt. Een mooie modelspoorweg – waarschijnlijk de grootste in Europa – is de Schwarzwald-Modellbahn in Hausach in het Zwarte Woud. Hier is op vierhonderd vierkante meter een treinwereld in het klein geschapen, naar een situatie zoals die in werkelijkheid bestaat. Gemiddeld rijden in de tentoonstellingsruimte tegenover het echte station veertig treintjes door een landschap dat net zo adembenemend is als buiten. Zoals Märklin-directeur Axel Dietz ooit treffend zei: „Duitse modelbouwers bouwen graag hun Heimat na.”

Prominente Duitsers met een modelspoorbaan zijn bijvoorbeeld de voormalig premier van de deelstaat Saksen, Kurt Biedenkopf, bij wie de treintjes in z’n tuin rijden. Of de oud-directeur van Porsche, Wendelin Wiedekin, die zich eens liet ontvallen dat hij een gevoel van maximale controle heeft als hij met z’n treinen in de weer is. Dr. Karlheinz Haucke, hoofdredacteur van het vakblad Modell Eisenbahner, zelf een vijftiger, weerspreekt dat alleen nog oudere mannen in modelspoorbanen zijn geïnteresseerd. Een beurs voor modelbouw trok vorige maand in Leipzig meer dan honderdduizend bezoekers, een record. Onder hen opvallend veel kinderen. „Dat laat zien dat de modelspoorweg in Duitsland toekomst heeft.”

    • Joost van der Vaart