De wereld van dromers

Tweewekelijks schrijft Gerrit Komrij over internet in de krant. Meer op nrc.nl/komrij.

Mijn overgrootvader heeft nog mensen gekend die onder Napoleon vochten. Mijn grootvader heeft de eerste socialist van Nederland nog gezien. Mijn vader heeft nog een paard beslagen met een hoefijzer. Ik heb nog een brief op papier geschreven. Napoleon, smidsen en brieven zijn er niet meer.

De wereld gaat er, zoals we weten, voortdurend op vooruit. De vooruitgang is al zo lang bezig dat ik me afvraag of we intussen niet al een beetje volmaakt zijn geworden.

Vooral in de internetwereld kom je de gedachte tegen dat we in een schitterend nieuwe wereld leven met fantastische perspectieven. Ze hebben er geen superlatieven genoeg voor. Maar ze halen twee zaken door elkaar. Ze zijn misschien bezig met iets nieuws en schitterends, maar dat betekent niet dat ze er zelf nieuwe en schitterende mensen door zijn geworden. Of ooit zullen worden.

De internetbusiness straalt van optimisme. Vanaf de eerste seconde dat je op de Power On-knop van je computer drukt word je geacht positief te denken. Internetpioniers geloven in zichzelf en vinden dat ze de toekomst hebben. Een stralende, fantastische toekomst. Wat moesten we zonder een wereld van dromers?

Maar terwijl de dromers dromen in hun nieuwe wereldje vol perspectieven zijn de cynici, de profiteurs, de snelle baasjes al bezig om te zien hoe ze die wereld naar hun hand kunnen zetten. Zo ging het met de democratie, zo ging het met de televisie, zo gaat het met internet.

Ja, wat wordt er op de televisie nog gecommuniceerd? Ze hebben de kijkers een trechter in de mond geduwd en daar gieten ze het door.

Een dromer wordt een onruststoker en de onruststokers moeten weg. Het niveau van elke nieuwe droom wordt uiteindelijk bepaald door het niveau van de overwinnaars. Zie de democratie en de televisie.

Nee, die wereld van dromers, daar kunnen we ook wel zonder. Op het moment dat je erachter komt dat je zelf het liefst tot de schurken zou behoren is het meestal te laat. Dan hebben de beroepsschurken het al overgenomen, mensen die van het begin af geen greintje droom in zich hadden en zich als kameleons onder de dromers mengden. Het uitwisselen van dromen en ideeën is, waar je bij stond, vervangen door het uitwisselen van polshorloges en hypotheken.

Communicatie, communicatie, o mooie communicatie, onze dromers worden er lyrisch van. De hele wereld verbonden, alles op tafel en nergens misverstanden. „Leuk toch dat mensen met elkaar praten, via gsm, msn, Twitter, FB, hotmail, ... ”, riep iemand (die ik niet tot de domste reken) recentelijk op Facebook. Ik weet niet of hij het meende. Dat weet je nooit op Facebook, dat allercommunicatiefste van alle communicatiemedia.

Jawel, communicatie is het. Alleen jammer voor de mensen die communicatie verwarren met ‘eerlijk opbiechten’ en ‘menselijk contact’. Wie openhartig wil zijn komt bij Facebook van een koude kermis thuis. ’t Is beslist het verkeerde adres voor emotionele flapuiten…

Twitteren voor politici, dat is communicatie op gepaste afstand. Dat is het oude eenrichtingsverkeer, maar dan zonder dat je handen hoeft te schudden of het gevaar loopt een kogel door je kop te krijgen. Social media en bodyguards: meer heeft de nieuwe politicus niet nodig.

Een zekere heer Wilders schijnt iedere ochtend te twitteren, waarna die Tweet door journalisten met witte handschoenen aan in ontvangst wordt genomen. Triomf van de communicatie. Dezelfde heer Wilders weigert alle publieke debatten en interviews. Ik laat het imperialistische aspect van zijn getwitter even buiten beschouwing en beperk me tot het communicatieve aspect. Dit is niet de communicatie zoals de dromers die bedoelden: dit is flessenpost van iemand met smetvrees.

De echte dromers zullen snel terrein verliezen. De Moloch die Domheid heet zwelt aan tot de nachtmerrie compleet is: iedereen dom. Iemand die dom is kan ook niet meer weten dat hij dom is. Dan is het vrij schieten voor de internetschurken.

    • Gerrit Komrij