Pop, jazz en klassiek: de beste muziek van 2011 volgens onze muziekcritici

Adele in februari van dit jaar tijdens de Brit Awards in Londen. Zij is een van de artiesten die in de jaarlijstjes van muziekcritici van NRC staat. Foto AP / Joel Ryan

Gisteren zetten we op een rijtje wat er op muzikaal gebied te verwachten valt in 2012. Vandaag kijken we nog even terug, aan de hand van de muziekcritici van NRC Handelsblad. Welke pop, jazz en klassieke muziek deed ertoe het afgelopen jaar?

Popmuziek: dEUS, Drake en Adele

Jan Vollaard:

  1. Adele: 21. Puur en onopgesmukt zong Adele zich een weg naar ieders hart, met de smaakvolle productie van Rick Rubin als haar sleutel tot eeuwigheidswaarde. Helaas niet op Spotify.
  2. Noah & The Whale: Last Night On Earth. Ontworsteld aan de Londense neofolkscene maakten Noah & the Whale maakten de perfecte popplaat, met precies dat vleugje noir om er een mystiek randje aan te geven. Hier op Spotify.
  3. The Vaccines: What Did You Expect From The Vaccines? Rock is dood nu The Black Crowes niet meer bestaan. En toch staat er steeds weer een bandje op dat nieuwe opwinding aan het genre toevoegt. Hier op Spotify.
  4. Gillian Welch: The Harrow And The Harvest. De country ontstegen en wars van elektronica maken Gillian Welch en partner Dave Rawlins muziek op hun eigen niveau. Hier op Spotify.
  5. Tim Knol: Days. Hollandse nuchterheid weerhield de enige echte opvolger van Piet Veerman er niet van om bevlogen op jacht te gaan naar zijn eigen versie van americana. Hier op Spotify.

Adele - Someone Like You, van haar album 21:

Saul van Stapele:

  1. Drake: Take Care. Drake maakt kleurrijke, koele en atmosferische synthesizer-r&b die soms in één nummer tegelijk luxe en overdadig is maar ook kil en depressief. Bezielde melancholie die nooit eenduidig is. Hier op Spotify.
  2. Kendrick Lamar: Section.80. Een intens, maatschappijkritisch album van een hiphopbelofte die inmiddels werkt met sterproducers als Dr. Dre en Just Blaze. Een belangrijke nieuwe stem in het genre. Hier op Spotify.
  3. Frank Ocean: Nostalgia, Ultra. Een prachtig, eclectisch en openhartig r&b-debuut met een speelse, frisse benadering. Vooralsnog de beste artiest uit het kamp van de popsensatie van 2011, de veelbesproken groep Odd Future. Helaas niet op Spotify.
  4. Common: The Dreamer/The Believer. Een plaat die de bouwstenen van hiphop viert: geloof in eigen kunnen en het opnieuw interpreteren van muziek en taal. Common rapt hiphop terug naar de basis. Hier op Spotify.
  5. The Throne: Watch The Throne. Het decadente koningsdrama van de hiphop, van Jay-Z en Kanye West. Een muzikaal rijke, vindingrijke en gelaagde vertelling vanaf de pronkerige hiphoptroon. Hier op Spotify.

‘Headlines’ van Drake, van zijn album Take Care:

Hester Carvalho:

  1. dEUS: Keep You Close. dEUS maakte de cd die de groep altijd al in zich leek te hebben: weldadig in evenwicht tussen ruig en glad, liefdevol en stekelig. Hier op Spotify.
  2. Danger Mouse en Daniele Luppi: Rome. Onderkoelde schoonheid van Amerikaanse producer Danger Mouse en Italiaanse componist/arrangeur Daniele Luppi, gezongen door onder anderen Norah Jones en Jack White. Hier op Spotify.
  3. Bonny Prince Billy: Wolfroy Goes To Town. Alter ego van mysterieuze Will Oldham maakt prachtige sobere country-cd, een uitschieter in zijn ruime oeuvre. Helaas niet op Spotify.
  4. Spinvis: Tot ziens, Justine Keller. Nieuw hoogtepunt in de carrière van voor Spinvis die je met dit liefdesverhaal langs een cyclus van emoties voert. Muzikaal verrassend, tekstueel doorspoeld met veel drank. Hier op Spotify.
  5. Kate Bush: 50 Words For Snow. Kate Bush zonder haar duizelingwekkende instrumentaties, nu met losjes pianospel en mijmerende zang. Hier op Spotify.

Het nummer ‘Oostende’ van Spinvis’ Tot ziens, Justine Keller:

Jazz: Akinmusire, Mehldau en Miles Davis

Amanda Kuyper:

  1. Ambrose Akinmusire: When The Heart Emerges Glistening. Gloeiend heet album van jonge trompettist Akinmusire. Energiek, inventief, turbulent. Toekomstjazz met een avontuurlijke drive die de muziek steeds weer andere kanten opstuurt. Hier op Spotify.
  2. Brad Mehldau: Live in Marciac. Een opperst geconcentreerde jazzpianist Brad Mehldau in een soloconcert op het Franse festival Jazz in Marciac, in al weer 2006. Mehldaus popinvloeden smelten als boter in zijn jazzimprovisaties. Hier op Spotify.
  3. Craig Taborn: Avenging Angel. Amerikaanse jazzpianist met compromisloos geluid. Album moest even landen en graaft zich vervolgens in de ziel. Breekbare, spannende jazz met knikjes naar klassiek. Woelig tegenover meditatief. Helaas niet op Spotify.
  4. Miles Davis Quintet: Live in Europe 1967, The Bootleg Series Vol.1. Als Miles Davis-verzamelaar ben je nooit klaar. Nu weer deze collectie bootlegs – iIllegale opnames van concerten in 1967, in zalen in Antwerpen, Kopenhagen en Parijs. Perfecte geluidskwaliteit, indrukwekkend spel van een kwintet dat elkaar blind vindt. Hier op Spotify.
  5. Gregory Porter: Water. Album verscheen in 2010, werd pas dit jaar ontdekt in Nederland. Meeslepende, van soul doordrenkte jazz gezongen door reusachtig zangtalent. Zo makkelijk, zo scherp. Hier op Spotify.

Brad Mehldau, live in Marciac:

Klassiek: De Nederlandse Opera, Reinbert de Leeuw en Iván Fischer

Kasper Jansen:

  1. Orfeo ed Euridice van Gluck op de vijver Soestdijk in de regie van Jos Thie: de absolute top in locatietheater met Amor als koningin Juliana, die fietst over het water. Helaas niet op Spotify.
  2. Mahler, Symfonie nr. 9, Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink die zich in deze zwaarbeladen muziek niet herhaalt maar vernieuwt. Helaas niet op Spotify.
  3. La Gioconda van Ponchielli in de ZaterdagMatinee: ouderwets ovationeel succes voor de stralende stersopraan Eva-Maria Westbroek. Helaas niet op Spotify.
  4. Legende van Peter-Jan Wagemans door De Nederlandse Opera: de absurdistische strip van Meester Prikkebeen overweldigt muzikaal en visueel. Helaas niet op Spotify.
  5. Beethoven: Strijkkwartetten (7 cd-box EMI) door Artemis Quartet met een opzienbarend andere, indringende interpretatie. Hier op Spotify.

Over ‘Legende’ van De Nederlandse Opera:

Floris Don:

  1. Reinbert de Leeuw. Hypergeconcentreerd gaf pianist De Leeuw tijdens het Holland Festival een perfecte lezing van het ironische (of juist heel mystieke?) pianowerk van Satie. Hier op Spotify.
  2. Willy Decker. De regisseur tekende bij de Ruhrtriennale voor een hypnotiserende Tristan und Isolde: mysterieus zwevende panelen in een fabriekshal. Helaas niet op Spotify.
  3. Weinbergfestival. Elke poging om de onbekende Poolse componist Mieczyslaw Weinberg uit de schaduw van Sjostakovitsj te trekken verdient lof – zeker als zijn muziek zo intens wordt uitgevoerd als door het Danel Kwartet. Helaas niet op Spotify.
  4. Grigory Sokolov. Hij blijft het best bewaarde geheim onder de meesterpianisten, met compromisloos spel dat je naar adem happend achterlaat. Hier op Spotify.
  5. Paul van Nevel. De koordirigent is ook meesterlijk programmeur, wat bleek uit een orentuitende selectie middeleeuwse muziek met het Nederlands Kamerkoor. Hier op Spotify.

Reinbert de Leeuw bij VPRO’s Vrije Geluiden in april van dit jaar:

Mischa Spel:

  1. Les Huguenots. De zelden opgevoerde Meyerbeer bij De Munt in Brussel bewees hoe beeldend en meeslepend ‘grand opera’ kan zijn. Spectaculair, onvergetelijk. Hier op Spotify.
  2. De Nederlandse Opera had ook een topjaar. Samen op twee: Der Rosenkavalier van Strauss door het Rotterdams Philharmonisch met Rattle en Tsjaikovski’s Jevgeny Onjegin door het KCO onder Jansons: kippenvellerig subtiel én pompend folkloristisch. Helaas niet op Spotify.
  3. Des Knaben Wunderhorn door Thomas Hampson met solisten uit de Wiener Philharmoniker is een blijvertje in de cd-kast aan het einde van het Mahlerjaar. Elk lied een aangrijpende miniatuur. Helaas niet op Spotify.
  4. Iván Fischer. Geen lijstje zonder hem. Zijn Boléro bij het Concertgebouworkest was messcherp en sensueel. Om naar uit te kijken: Parsifal deze zomer. Hier op Spotify.
  5. Marc Albrecht, nieuwe chef van NedPhO en Opera, bracht topuitvoeringen van Bruckner (3) en Mahler (6). Eigen visies, strakke hand. Helaas niet op Spotify.

Iván Fischer in 2009:

In NRC Handelsblad staan meerderde lijstjes onder de noemer ‘De beste kunst van het jaar 2011’. Vandaag theater en muziek, morgen beeldende kunst en film. Abonnees kunnen de digitale editie hier vinden.

    • Peter Zantingh