Na wekenlange martelgang houdt 'Igor' het voor gezien

Simon Kuipers wilde specialist op de middenafstanden worden. Maar het avontuur bij TVM mislukte. Daar blijken sprinters slecht te gedijen.

07-11-2010 SCHAATSEN: KPN NK AFSTANDEN: HEERENVEEN Simon Kuipers Foto: Margarita Bouma SCS/Margarita Bouma

Wat was er toch met Igor aan de hand? Grote, sterke Igor. De bijnaam die televisiecommentator Martin Hersman ooit gaf aan schaatser Simon Kuipers vanwege zijn gelijkenis met de Wit-Russische ‘sprintbeer’ Igor Zjelezovski, zesvoudig wereldkampioen sprint. Maar eind oktober in Inzell, toen het seizoennog moest beginnen, toonde Kuipers geen kracht, geen snelheid, niets. „Geen zorgen”, bezwoer TVM-coach Gerard Kemkers. „Simon heeft een andere trainingsopbouw om later in het seizoen in topvorm te zijn.” Maar het gezicht van de doorgaans goedlachse Igor sprak een andere taal: van chagrijn en wanhoop.

Morgen beginnen in Heerenveen de NK sprint. Maar Kuipers (29) zit sinds vandaag down and out in Australië bij zijn vriendin Christine Nesbitt, de Canadese topschaatsster met Australische roots. Een dag na Kerst maakte de sprinter, sinds 2004 een vaste waarde in de nationale top, op de website van zijn ploeg TVM bekend dat hij zijn tot het einde van dit seizoen lopende contract inlevert.

Na een dramatisch eerste deel van het seizoen had een korte rustperiode hem niets geholpen. Kuipers was te moe om technisch goed en snel te schaatsen, vertelde hij een week geleden al openhartig. Coach Kemkers wilde toen nog niet aan opgeven denken en weigerde te praten over mogelijke oorzaken. De schaatser zelf, in 2009 nog derde bij de WK sprint, draaide nergens omheen. „Als ik het NK niet rijd, is mijn seizoen voorbij.”

Jac Orie herkende in 2003 een potentiële topsprinter in Kuipers, die tot dan in Jong-Oranje met generatiegenoten als Beorn Nijenhuis en Stefan Groothuis gericht was op allrounden. „Ik viel op zijn bocht”, vertelde de Haagse coach in 2008 in deze krant. „Ik zag hem bewegen en dacht: daar moeten een hoop snelle vezels in zitten. Een echte sprinter.” In de ploeg van Orie – met specialisten als Erben Wennemars, Mark Tuitert en later ook Groothuis – bestormt Kuipers de top. Nationale afstandstitels, winst in wereldbekerwedstrijden, vierde op de olympische 1.500 meter (2006), brons op de ploegachtervolging in Vancouver. Internationale hoofdprijzen lijken een kwestie van tijd voor Igor, die bij inspanningstesten op de fiets een ongekend piekvermogen haalt van 2.530 Watt. Kuipers gedijt goed op de krachttraining van specialist Ton Leenders, al blijft hij blessuregevoelig en daardoor wat wisselvallig.

Verrassend genoeg kiest hij na het olympisch seizoen 2010 voor een lucratieve overstap van Control naar TVM, van Orie naar Kemkers. Hij kiest voor een andere aanpak, meer gericht op de middenafstand dan op de sprint. Misschien passen de allrounders van TVM beter bij hem dan de sprintploeg van Control? Ondanks tegenslag in de voorbereiding rijdt een uitgeruste Kuipers bij de start van het seizoen iedereen op achterstand bij de NK afstanden. Hij verslaat zijn oude ploeggenoot Groothuis met supertijden op 1.000 (1.08,87) en 1.500 meter (1.44,81). Maar al in december, bij wereldbekerwedstrijden in Azië, is de accu leeg. Vanaf dat moment volgt nooit meer een fatsoenlijke wedstrijd.

Al in juni van dit jaar laat Kuipers volgens insiders twijfel merken over de route die hij volgt bij TVM. De ploeg ging ondanks een goede stage niet verder met sprinter Hein Otterspeer, waardoor Kuipers weer een zomer moet trainen met louter allrounders. Maar hoe slecht hij ook schaatst, coach Kemkers blijft bij de start van het seizoen geloven in de juistheid van de aanpak. Meer basistraining met de allrounders, minder snelheid en kracht. „Dat is een risico maar het moet een keer. Vorig jaar kwam hij bij ons in hetzelfde stramien dat hij van zichzelf herkent. Hij kan niet meer uit de slof schieten in de periode dat het schaatsen echt leeft, van januari tot maart.”

Maar nu blijkt Kuipers de volgende in een reeks sprinters die in de succesvolle allroundploeg van TVM niet uit de verf kwamen. Andrea Nuyt moest haar carrière na een tweede plaats op de WK sprint van 2002 met fysieke klachten beëindigen. Het grote talent Nijenhuis kwam nooit tot volle wasdom en is inmiddels gestopt. Olympisch kampioen Gerard van Velde, nu zelf trainer van de succesvolle APPM-sprintploeg, liet zich in het verleden uiterst kritisch uit over de aanpak van Kemkers. Jan Smeekens presteert bij coach Orie beter en stabieler dan bij TVM. Desondanks houden Kemkers en TVM-directeur Arjan Bos de mogelijkheid open dat hun ploeg volgend jaar weer wordt uitgebreid met sprinters. Bos noemde Smeekens en Kjeld Nuis „voor ons interessante schaatsers”, nu Control na dit seizoen stopt als sponsor van de ploeg van Orie.

Zelfs de mogelijkheid dat Kuipers terugkeert, houdt TVM open. Maar na zijn martelgang van de afgelopen weken langs Holland Cup en Utrecht City Bokaal is het de vraag of Kuipers, die in augustus gaat trouwen, het nog kan opbrengen om hoe dan ook ergens terug te keren op topniveau. De herinnering aan Igor is ver weg.

    • Maarten Scholten