Kwaliteitsbewaker van het socialistische divertissement

Joop Koopman was jarenlang bepalend voor amusement van de VARA. Het gezicht van Twee voor twaalf had achter de schermen veel invloed.

Hij was radioproducer, tv-programmaleider en impresario, maar werd buiten vakkringen vooral bekend als de eerste presentator van de quiz Twee voor twaalf – de onkreukbare, vriendelijk ogende gentleman die met zijn rustige aanwezigheid de kandidaten op hun gemak wist te stellen. Joop Koopman presenteerde die quiz in totaal twaalf jaar, en altijd als nevenactiviteit naast zijn dagelijkse werk. Eén dag per maand nam hij vrijaf om twee nieuwe afleveringen op te nemen: „Ik noemde het altijd mijn dagje in de speeltuin. Ik deed dat graag.” Maar verder bleef hij buiten beeld. Ook nadat hij gepensioneerd was en alleen nog als vriendschappelijk klankbord fungeerde voor Youp van ’t Hek die ooit, als beginnend cabaretier, had gevraagd of Koopmans impresariaat misschien de boekingen voor zijn cabaretgroepje wilde verzorgen.

Joop Koopman is zondag overleden. Hij was 81 jaar. Zijn carrière begon in 1950, op zijn twintigste, toen hij als radio-omroeper in dienst trad bij de VARA. Daar maakte hij het laatste decennium mee waarin de radio nog oppermachtig was als informerend en amuserend massamedium. Zijn eerste eigen programma was een wekelijkse ziekenrubriek. In 1957 werd hij, als hoofd amusement, tevens verantwoordelijk voor de grote zaterdagavondshow die toen het vlaggenschip van de VARA-radio vormde. Dat hij een scherp oog voor talent had, blijkt onder meer uit de medewerkers die hij soms uit verrassende hoeken haalde. Zo schreef Remco Campert wekelijks de tekst voor een komisch typetje van Rijk de Gooyer.

In 1969 stapte Koopman, eveneens als hoofd amusement, over naar de televisietak van de VARA. Ook daar liet hij zich graag leiden door zijn eigen hang naar goede smaak. Het gezicht van een omroep wordt immers niet alleen bepaald door de programma's die ze uitzendt, zei hij later in Het Parool, maar ook door wat ze weglaat: „Toen ik als chef begon, waren er shows van Johnny Hoes. Toen ik wegging, was hij verdwenen.”

Nadat hij in 1971 had besloten de door Ellen Blazer bedachte quiz Twee voor twaalf te gaan uitzenden, opperde zij dat hij zelf de presentator zou zijn. En dat bleef hij, ook nadat Koopman in 1976 bij de VARA vertrok – moe van de socialistische broedertwisten die het omroepbedrijf destijds lamlegden. Hij werd mededirecteur van het Hilversumse impresariaat Lumen, dat onder meer de cabaretvoorstellingen van publiekstrekkers als Martine Bijl, Fons Jansen, Adèle Bloemendaal en Harrie Jekkers produceerde.

Na twaalf jaar, in 1983, vond de nieuwe VARA-leiding dat het maar eens afgelopen moest zijn met Twee voor twaalf. „Een onverstandige beslissing”, meende Koopman. Zijn gelijk bleek in 1990, toen de VARA er toch maar weer op teruggreep – met Astrid Joosten als presentatrice. Zelf keerde Koopman nog even als spelleider terug in de culturele NOS-quiz De Connaisseur.

Maar het theater trok hem ten slotte meer dan de vluchtige televisie. Zo bleef hij nog lang nadat hij op zijn 65ste het impresariaat had opgeheven, actief voor Youp van ’t Hek. Als de kwaliteitsbewaker die hij zijn leven lang is geweest.

    • Henk van Gelder