Als burgemeester vóór eekhoorntjes, tegen abortus

Dat ‘kakmadam’Ana Botella in Madrid hoog op de lijst kwam, was een gunst aan haar man, ex-premier Aznar. Nu is ze ineens burgemeester.

New Madrid Mayor Ana Botella (L), wife of former Spanish Prime Minister Jose Maria Aznar, arrives with Madrid Deputy Mayor Manuel Cobo for her swearing-in ceremony at Madrid's Town Hall December 27, 2011. REUTERS/Andrea Comas(SPAIN - Tags: POLITICS ELECTIONS) REUTERS

Ze schreef gisteren geschiedenis met haar installatie als eerste vrouwelijke burgemeester van Madrid. Maar veel Spanjaarden blijven Ana Botella vooral zien als ‘de vrouw van’. Dat de rechtse politica de komende drie-en-een-half jaar de hoofdstad van 3,3 miljoen inwoners mag besturen, heeft ze immers voor een groot deel te danken aan haar man: ex-premier José Maria Aznar.

Ana Botella (57) belandde acht jaar geleden in de Madrileense gemeentepolitiek dankzij een tactische manoeuvre van de man die ze gisteren opvolgde, Alberto Ruiz-Gallardón. Hij is een ambitieus en getalenteerd kopstuk binnen de centrumrechtse regeringspartij PP. In de hoofdstad wordt hij breed gewaardeerd als een in het electorale midden opererende bestuurder. In zijn eigen partij deed deze koers hem echter regelmatig botsen met de veel rechtsere Aznar. De premier (1996-2004) verhinderde Gallardóns doorstroming naar een landelijke topfunctie begin deze eeuw keer op keer.

In een poging zijn band met Aznar te verbeteren, gaf Gallardón bij de raadsverkiezingen van 2003 de vrouw van Aznar daarom een hoge plek op de Madrileense kieslijst. Voordien kende het publiek haar vooral als schrijfster van sprookjesboeken. Gallardón benoemde haar meteen tot wethouder. Bij de laatste lokale verkiezingen in mei stond Botella op plaats twee. Doordat Gallardón vorige week minister van Justitie werd in de nieuwe regering-Rajoy, schuift Ana Botella nu door.

Zij is in veel opzichten het tegenbeeld van Gallardón. Botella is allesbehalve een centrumpolitica en blijkt vooralsnog ook een minder bekwaam bestuurder. Ze heeft een lange lijst onhandige uitspraken en blunders op haar naam staan. En net als haar man schuwt ze een leugentje om eigen bestwil niet.

In februari ging Madrid gebukt onder een dikke smogdeken. Botella hield vol dat de lucht volgens haar data schoner was dan in andere jaren. Dit kwam, zo lekte uit, omdat ze de meetapparatuur verplaatst had van drukke kruispunten naar groene stadsparken. Toen hier vragen over kwamen, reageerde ze dat de hoge werkloosheid in Spanje „pas echt verstikkend is”.

Ze is omstreden onder milieuactivisten, die haar een gevaar voor de volksgezondheid noemen. Maar Botella maakt liever sier met andere projecten. Zo liet ze eekhoorns uitzetten in het stadspark Retiro. „Iedereen die die beestjes ziet, moet toch glimlachen.”

Ook in Madrids grote homogemeenschap is Botella impopulair. Ze is uitgesproken katholiek en lid van de Legionairs van Christus, een ultraconservatieve congregatie. Botella veroorzaakte in 2005 ophef door over het homohuwelijk te zeggen dat „je appels niet met peren kunt kruisen”. Haar geloof bracht haar ook tot de uitspraak „te gruwen” van het feit „dat zeven maanden oude kinderen in de blender belanden”. In Spanje is abortus, in noodgevallen, ook nog toegestaan tot in de zesde maand van de zwangerschap.

Botella heeft daarnaast het imago een ‘pija’ te zijn, een kakmadam. Ze werd als primera dama regelmatig gesignaleerd op de Calle Serrano, waar alle dure modewinkels zitten. En als wethouder stelde ze vorig jaar dat het aanzwellende leger daklozen „een extra complicatie” vormt voor de reinigingsdienst. Ook is er kritiek op haar vier lijfwachten, waardoor er een tweede dienstauto nodig is als ze zich verplaatst door de stad. .

Als burgemeester zal ze de komende jaren fors moeten bezuinigen. Geen dankbare taak, zeker niet daar ze van haar voorganger een relatief hoge schuldenlast erft van bijna 7 miljard euro, oftewel tweeduizend euro per inwoner.

Maar Gallardón zit nu op de plek die hij voor ogen had toen hij Botella in zijn college opnam. Op een mooie post in de regering kan hij zich opwerken tot nieuwe PP-leider en potentiële opvolger van premier Rajoy.

Merijn de Waal