Nieuwjaar vieren met Kerst?

Tijdens de kerstvakantie beantwoorden we op de Achterpagina een eindejaarsvraag van lezers. Vandaag: Waarom is Jezus niet met Oud en Nieuw geboren?

Music of the months, Calendar for 1900, November and December Photo Credit: [ The Art Archive ] The Picture Desk

Als onze jaartelling gebaseerd is op de geboorte van Jezus, waarom vallen Kerst en Nieuwjaarsdag dan niet samen op 1 januari, vraagt Hein Greven uit Leiden zich af.

Onze jaartelling is inderdaad gebaseerd op de geboortedag van Jezus, maar onze kalender niet. Daarom vallen Kerst en Nieuwjaarsdag niet op dezelfde dag.

Daar komt bij dat het precieze jaar en de exacte datum van de geboorte van Jezus helemaal niet bekend zijn. „We weten alleen dat Christus ongeveer tweeduizend jaar geleden is geboren”, legt pastoor Jan Schafraad van de Koepelkerk in Maastricht uit.

Voor de geboortedag is 25 december gekozen. In de Oudheid kwam de datum mooi overeen met de viering van het heidense feest van de zonnewende, vertelt Schafraad . „Na 25 december worden de dagen langer en keert het licht terug. Omdat Christus werd gezien als het licht van de wereld besloot men om tijdens de zonnewende voortaan de geboorte van Christus te vieren.”

En dit werd waarschijnlijk besloten door de Romeinen, aan het eind van de vierde eeuw, legt Heleen Murre-van den Berg uit. Zij is hoogleraar geschiedenis van het christendom aan de universiteit van Leiden. „Rond die periode werd het christendom de enige toegestane godsdienst in het Romeinse rijk.”

In historische bronnen is de eerste kerstviering dan ook pas beschreven in 354 na Christus. Het blijkt ook dat de Romeinen al Nieuwjaar vierden voordat Jezus geboren werd.

Dat wij nu in 2011 leven, is in de 6de eeuw bepaald door de monnik Dionysius Exiguus die terug heeft geteld tot de geboorte van Jezus. „Volgens de informatie die wij nu hebben heeft hij zich echter vergist”, vertelt Murre-van den Berg. „Jezus zou vier jaar eerder zijn geboren.” Eigenlijk leven we nu dus in 2015 na Christus.

Onze kalender (dus de dagen, weken en maanden) stamt af van de Romeinse alleenheerser Julius Caesar (de Juliaanse kalender). Maar deze bleek niet nauwkeurig genoeg.

In de 16de eeuw kwam paus Gregorius XIII met een betere telling. Deze Gregoriaanse kalender gebruiken we tot op de dag van vandaag.

Marjolein Kooyman

    • Marjolein Kooyman