Niet Holden Caulfield maar Seymour Glass steelt de show

Ook J. D. Salinger is ‘beroemd is om het verkeerde boek’. Heeft u een leuke toevoeging? Reageer op Steinz’ blogpost over Herman Melville. Wilt u kans maken op een prijs? Stuur een stuk van maximaal 250 woorden vóór vrijdag 30 december naar boeken@nrc.nl o.v.v. Beter Boek.

Ja, ja, ik weet het, J.D. Salingers The Catcher in the Rye (1951) is dé naoorlogse Bildungsroman. Toch moet ik bekennen dat ik me bij vlagen verveelde in het gezelschap van de met zichzelf en de wereld worstelende überpuber Holden Caulfield. The Catcher in the Rye is een boek met een houdbaarheidsdatum – de scherpe randen zijn met de tijd bot geworden.

Liever keer ik terug naar Salingers verhalenbundel Nine Stories . En dan vooral naar ‘A Perfect Day for Bananafish’ en ‘For Esmé – with Love and Squalor’. In het eerste verhaal ontmoeten we oorlogsveteraan Seymour Glass en zijn vrouw Muriel. Muriel is in een hotelkamer aan het telefoneren, Seymour is op het strand. Muriels moeder lijkt zich zorgen te maken over Seymours stabiliteit – want wat was dat met die ‘funny business’, de auto en de boom? Een misdaad van de legerartsen dat ze hem lieten gaan, meent ze.

Inderdaad, Seymour gedraagt zich vreemd. Hij windt zich op wanneer iemand naar zijn voeten kijkt, en speldt een meisje een verhaal op de mouw over bananenvissen. Die zouden zich in holen te barsten vreten tot ze niet meer aan het hol kunnen ontsnappen. Niet veel later keert Seymour terug naar de hotelkamer, waar hij zich door het hoofd schiet. Die plotselinge zelfmoord voedt al decennia het intellectuele gezelschapsspel ‘Bananafish’-interpreteren. Ik lees in de visparabel vooral Seymours gitzwarte blik op de naoorlogse consumptiemaatschappij, iets waaraan zijn vrouw vrolijk meedoet. Lijdt Seymour aan Post Traumatisch Stress Syndroom?

De veteraan kan zich in elk geval niet meer voegen in een wereld die zijn oorlogsrealiteit ontkent. Met die gedachte krijgt ook ‘For Esmé – With Love and Squalor’ extra lading, want daarin zien we een naamloze sergeant die terugdenkt aan het meisje dat hij ontmoette vlak voor hij naar het front werd gestuurd. De gedachte aan Esmé helpt hem de oorlog te verdragen, waarmee Salinger een sleutelthema in zijn werk uitdiept: het contrast tussen de puurheid van de jeugd en de corruptie van de volwassen wereld. Ook de andere verhalen in Nine Stories zijn zeer de moeite waard. Maar deze twee zijn al ruim voldoende om deze bundel te verheffen boven enig ander werk dat J.D. Salinger schreef.

U kunt Salingers verhalenbundel Negen verhalen hier bestellen. The Catcher in the Rye is hier te bestellen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 23 december 2011, pagina 4 - 5