Iedereen wil een Rusland zonder Poetin

Zaterdagmiddag werd in Moskou opnieuw geprotesteerd tegen Poetin.

De Russen willen geen revolutie, maar Poetin zal zijn macht niet zomaar opgeven.

People protest against the December 4 parliament elections in Moscow, on December 24, 2011. The poster depicts: (L-R) the first Russia's President Boris Yeltsin, his successor, now Prime Minister, Vladimir Putin, a presidential contender, billionaire Mikhail Prokhorov, current Russia's President Dmitry Medvedev, and reads: "Enough!" Tens of thousands of people filled today an avenue in Moscow to protest against the alleged rigging of parliamentary polls in a new challenge to Russian strongman Vladimir Putin's authority. AFP PHOTO / KIRILL KUDRYAVTSEV AFP

Moskou. - De angst voor een verdampen van de prille massaprotestbeweging in Rusland blijkt aan het einde van de tweede grote demonstratie, zaterdagmiddag in Moskou, ongegrond. Volgens de politie hebben er dan 29.000 mensen in de vrieskou op de Sacharovboulevard gestaan, maar in werkelijkheid zijn het er 102.486. Want zo veel betogers hebben medewerkers van de krant Novaja Gazeta door de metaaldetectoren zien stappen. Het is bijna een verdubbeling van de menigte op de eerste betoging van 10 december.

De sfeer tussen de betonnen kantoorkolossen is opgewekt. De demonstranten zijn verenigd in hun doel, dat zich heeft verbreed van ‘Wij willen nieuwe verkiezingen’ naar een ‘Rusland zonder Poetin’, wat voortdurend wordt gescandeerd. De terugkeer van Poetin als president na 4 maart lijkt ineens ieders schrikbeeld geworden.

Ook is de samenstelling van het protest gewijzigd. De hoofdmoot van de menigte bestaat niet meer exclusief uit jonge leden van de middenklasse en intelligentsia. Er doen er nu ook veel gewone Russen uit de provincie mee. „Wij wachten al veertien jaar op ons huis dat we voor 150.000 dollar hebben gekocht, maar nog altijd niet is gebouwd”, zegt de 60-jarige ingenieur Viktor Miltsjikov. „Talloze brieven aan Poetin en Medvedev zijn nooit beantwoord. Door zulke mensen worden wij nu geregeerd.”

Op het podium verschijnen de leiders van de demonstratie. Ze zijn van de meest uiteenlopende politieke overtuigingen, van radicaal links tot nationalistisch. Samen zullen ze het moeten rooien als ze resultaat willen behalen. Het Burgerforum dat Václav Havel in 1989 in Tsjechoslowakije oprichtte als middel om met het communistische regime te onderhandelen, is hun voorbeeld.

Vladimir Ryzjkov van oppositiepartij Parnas spreekt als eerste. „Aan onze voornaamste eisen van nieuwe verkiezingen en het ontslag van Tsjoerov (de voorzitter van de Centrale Kiescommissie, red.) is door het regime niet voldaan”, zegt hij. Even later voegt hij daaraan toe: „We willen eerlijke presidentsverkiezingen. Geef uw stem dus niet aan Poetin.”

Dan komt blogger en anticorruptieactivist Aleksej Navalny op. Veel betogers zien hem als hun mogelijke leider. Navalny wordt op luid gejuich getrakteerd, ook omdat hij tijdens de vorige massademonstratie nog in de gevangenis zat. Hij is de enige van de sprekers die het protest naar een hoger politiek niveau tilt, door op te roepen tot een grondwetswijziging die een einde maakt aan de absolute macht van de president.

Na twee nationalisten – die worden uitgejouwd – en de vrouw van de gevangen activist Sergej Oedaltsov, stapt ex-minister van Financiën en Poetin-intimus Aleksej Koedrin op het podium. Hij werpt zich op als bemiddelaar tussen de leiding van het protest en het regime. Als eerste handreiking onderschrijft hij de eis van het ontslag van Kiescommissievoorzitter Tsjoerov en zegt hij ook nieuwe verkiezingen met deelname van nieuwe partijen te willen. Maar hoe liberaal hij als minister is geweest en hoe vaak hij de afgelopen dagen heeft benadrukt een nieuwe liberale oppositiepartij te willen oprichten, voor het publiek is Koedrin toch in de eerste plaats een vertegenwoordiger van het autoritaire systeem.

Enkele toonaangevende politicologen op de Sacharovboulevard zien zijn optreden als een teken dat de machtselite een uitweg zoekt uit de patstelling, waarin ze na de parlemenstverkiezingen verzeild is geraakt. Niet voor niets roept Koedrin de leiders van het protest op tot een geleidelijke verandering van het systeem en verwerpt hij een revolutie.

Maar een revolutie willen de betogers evenmin. Niet voor niets roept Navalny in zijn toespraak: „We zijn hier met genoeg mensen om het Kremlin te bestormen, maar we doen het niet. We willen vreedzame verandering.” Maar of hij dat kan volhouden als het regime niet met serieuze concessies komt, is nu de grote vraag. „Poetin is een pragmaticus en wil van zijn land geen Noord-Korea maken”, zegt de vooraanstaande politicologe Lilia Sjevtsova. „Maar toch rest hem uiteindelijk niets anders dan het gebruiken van geweld. Poetin zal zijn macht nooit delen en hij zal er tot aan het einde voor vechten.”