'Idioot hard werken' bij de schuldsanering

2012 wordt een crisisjaar, is de voorspelling. Maar een recessie is voor sommigen goed nieuws. Vandaag: verdienen aan schulden.

Nederland, Utrecht, 28-03-2008. Foto: Rob Huibers. Het geemailleerde huisnummer van Kastanjestraat nummer een. Slopers zijn bezig aan het afbreken van de huizen in het Kleine Wijk in Ondiep. Het fraai ontworpen "Kleine Wijk" (±1920), is het oudste deel van Ondiep, een van de veertig wijken op de lijst van minister Vogelaar. Woningcorporatie Mitros wil hier na de sloop nieuwe woningen bouwen.

Opkoper Pierre Hermans van de Boxmeerse handelsmaatschappij Hahebo ziet het zo: „In de afgelopen vier jaar hebben we ieder jaar één gaatje van de broekriem moeten aanhalen. In 2012 moeten we waarschijnlijk vier gaatjes in één jaar aanhalen.”

Het aantal faillissementen zal stijgen van 9.400 in dit jaar tot 11.000 volgend jaar, verwacht Graydon, bureau voor zakelijke informatie. Vooral winkels, horeca, de recreatiesector en adviesbureaus krijgen het zwaar. De slechtste betalers zijn de overheid en de transportsector. Een op de vier faillissementen wordt volgens Graydon veroorzaakt door late betalingen en wanbetalers: het domino-effect in schuldenland.

Slecht nieuws voor de economie, maar goed nieuws voor Hermans. Hij koopt al zo’n dertig jaar boedels van failliete ondernemingen op en verkoopt ze door. „Kapitaalgoederen zoals machines, transportmaterieel en grondverzet. Het spul gaat naar Centraal- en Oost-Europa, Noord-Afrikaanse landen, Amerika en zelfs de Verenigde Arabische Emiraten. Daar zit de cash en grijpen ze nu hun kansen – hier niet.”

Er zijn meer beroepen die het drukker krijgen als de economie stilvalt. Bij de gemeentelijke schuldsanering en kredietbanken wordt „idioot hard gewerkt”, vertelt voorzitter Joke de Kock van brancheorganisatie NVVK. Tussen 2009 en 2010 is het aantal aanmeldingen gestegen van 53.250 tot 80.000 huishoudens en groeide het krediet van 44 tot tot 47 miljoen euro. Dit jaar en volgend jaar ziet het er niet beter uit, zegt De Kock. Voor zelfstandig adviseurs die door gemeenten worden ingehuurd vormt schuldhulp een groeimarkt. Maar commercieel verdienen aan schuldhulp blijft strafbaar – bovendien is aan mensen zonder geld niet veel te verdienen.

Ook incassobureau Intrum Justitia, Europees marktleider met 3.300 werknemers in 22 landen, heeft het druk. „Wij zijn gemiddeld langer bezig met dossiers”, zegt commercieel directeur Fons Schootstra. „We zien daarnaast een toename van het aantal dossiers en we merken dat veel bedrijven hun vorderingen ook eerder uit handen geven.”

Vooral in de bouw en de e-commerce zijn er veel schulden te incasseren. En banken komen sneller aan het loket van Intrum Justitia. Klanten met achterstallige hypotheekbetalingen worden eerder aangepakt. Schootstra: „Vroeger was dat veel minder een probleem.”

Toch is een recessie geen gouden tijd, volgens Jan Smit, op 1 januari veertig jaar gerechtsdeurwaarder en tevens voorzitter van voetbalclub Heracles. „Als de economie slechter is, zijn er ook minder transacties. Dus zijn er absoluut gezien ook veel minder wanbetalers”, zegt hij. Anders gezegd, minder omzet betekent ook minder debiteuren. „Eigenlijk zijn de beste tijden voor gerechtsdeurwaarders als de economie booming is. Dan is de verhaalsmogelijkheid ook het grootst.”

Een breed scala aan juristen heeft werk aan de crisis. Bedrijven laten zich adviseren over reorganisaties, werknemers roepen de hulp in als ontslag dreigt, crediteuren willen weten of ze hun geld ooit nog terugzien. Meer faillissementen betekent meer werk voor curatoren. „Er is nu nog geen tekort, maar bij een groot faillissement is het wel de vraag of er voldoende geschikte curatoren beschikbaar zijn”, zegt voorzitter Rocco Mulder van Insolad, de Vereniging Insolventierecht Advocaten (600 leden). Om een bod van boedelhandelaren op waarde te schatten, schakelt de bank of curator weer een taxateur in.

De Arnhemse taxateur Harry de Hoo moest onlangs nog een failliet truckbedrijf met 150 opleggers en 75 trucks taxeren. „Dan heb je het over zo’n drie miljoen euro”, zegt De Hoo. „Niet dat je alle opleggers terug vindt. Als ze in Oekraïne staan en ze krijgen daar lucht van het faillissement, dan ben je wel even bezig.”

Dit is de eerste aflevering in een serie over de voordelen van de crisis. Morgen: hoe het milieu profiteert.

    • Jeroen Wester
    • Eppo König