Henk & Ingrid-recensie

In haar column in de Volkskrant schreef Aaf Brandt Corstius dat Tinker Tailor Soldier Spy de film van het moment was voor mensen die zichzelf slim vinden.

Burn!

Voor zover de Henk & Ingrid-recensiepraktijk nog niet bestond, blies Aaf die nu leven in. Zij kon aan de kassa niet eens op de naam komen. Ha! Tinker Tailor Sailor, wat? Haha! De film wist Aaf weinig te boeien, want de hoofdrollen werden gespeeld door onaantrekkelijk mannen met uilenbrillen die ze niet uit elkaar wist te houden. Oh Aaf! Wat ben je toch nuchter gebleven! Geef me dan maar een James Bond-film, schreef Aaf, daar kun je de zoektocht naar de verrader ook niet volgen, maar daar zijn er tenminste nog andere toffe dingen waardoor je niet in slaap valt, zoals seks en schoentelefoons.

Grappig, Aaf! Het vergt een speciaal soort moed als je je eigen domheid zo on-ironisch, zo niet-komisch durft te etaleren.

Ik zag Tinker Tailor Soldier Spy op de allereerste dag dat ie draaide, om elf uur ’s ochtends, in een bijna lege zaal. Mijn wakker-worden-koffie was nog heet. Ik had de recensies gemeden, als de dood voor spoilers.

Het enige wat ik gehoord had, was dat Gary Oldman met deze rol een gedoodverfde Oscarkandidaat is. Oldman speelde de Britse bureaucraat-spion George Smiley ingetogen, afstandelijk, cynisch. In de roman waarop de film is gebaseerd, beschrijft John le Carré Smiley als ‘op z’n best van middelbare leeftijd’, als een van de ‘zachtmoedigen die het aardrijk niet zullen erven’.

In de film heeft hij meer jaren-zeventig-glamour, in een lange regenjas en met een bril die zo onmodieus is dat het eigenlijk weer enorm hip is.

En toen kwam het. In een dronken bui verliest Smiley zijn controle en in een lange monoloog vertelt hij een collega over zijn ontmoeting met de Sovjet-spionnenchef Karla. Hij spreekt aanzwellend, beleeft de herinnering opnieuw, hoe hij maar bleef inhameren op Karla dat ze zo goed voor zijn vrouw zouden zorgen als hij naar het Westen overliep – „totdat het duidelijk werd dat ik het vooral over mezelf had”. Dat is het dilemma: Smiley kan wel voor het Britse Rijk zorgen, maar niet voor zijn eigen vrouw.

Dit was het moment dat je wist: als Oldman de Oscar wint, komt het door deze scène.

Tinker Tailor is inderdaad een film waarbij je moet opletten, niet eens om te ontdekken wie de mol is, dat is een zijplot; het gaat erom hoe we allemaal aan onze liefde ten onder gaan. Ideale kerstfilm dus.

Joost de Vries

    • Joost de Vries