Activist aangepakt in rechtszaal

Zondag stond de jurist Sergej Oedaltsov terecht. Getuigen van de politie dreunen het lesje op dat ze uit het hoofd hebben geleerd. Donderdag is er een protest tegen deze schijnvertoning.

Voor de rechtbank tegenover het hoofdkwartier van de geheime dienst FSB staan zondagmiddag tientallen activisten te trappelen in de vrieskou. Zo dadelijk wordt hier Sergej Oedaltsov berecht. Het is nog geen 24 uur na het tweede grote massaprotest tegen de stembusfraude van 4 december. „Ze willen gewoon niet dat hij vrijkomt”, zegt de 37-jarige activist Sergej Vasiljev. „Alleen maar omdat ze vrezen dat hij een radicalisering van de demonstraties op gang brengt.”

Op die vierde december, verkiezingsdag, was Oedaltsov op weg naar een demonstratie, toen hij door twee agenten in burger werd gearresteerd. Zogenaamd omdat hij de straat was overgestoken op een plaats waar dat niet mocht en niet naar een politieagent luisterde. Hij kreeg vijf dagen arrest. Maar daarna is hij niet meer vrijgelaten.

Oedaltsov ging in hongerstaking en werd naar een ziekenhuis overgebracht. Op 9 december was zijn straf afgelopen. Maar toen hij wilde opstappen, stormden twintig ME’ers de ziekenzaal binnen en arresteerden hem opnieuw. Zo moest worden voorkomen dat hij de volgende dag mee zou doen aan de eerste massademonstratie in Moskou.

„Ze gaan hem nu veroordelen, omdat hij zich op 24 oktober zou hebben verzet toen hij werd aangehouden bij de Centrale Kiescommissie”, zegt activist Vasiljev. „Hij wilde daar een eenmansprotest houden, wat gewoon is toegestaan.”

Een arrestantenbusje komt aanrijden bij de rechtbank. Oedaltsov, 34 jaar, stapt uit. Hij oogt bleek, omdat hij opnieuw in hongerstaking is. „Sergej, we steunen je”, scanderen zijn fans.

Niemand mag mee naar binnen, ook zijn advocaten niet. „Snelrecht achter gesloten deuren”, roept een van de activisten. Pas na een uur worden zijn advocaten wel toegelaten. De pers mag mee.

Behalve van drie advocaten krijgt Oedaltsov ook juridische bijstand van parlementslid Ilja Ponomarjov. „Als lid van de Doema heb ik daartoe het recht”, zegt hij. „Alleen laat de rechter me niet toe. Ze overtreedt daarmee de wet.”

Dan komt de rechter binnen, de 26-jarige Olga Borovkova, berucht om haar veroordelingen van oppositiepolitici. Een van de advocaten zegt tegen haar dat de processtukken niet in orde zijn: „Er is geen proces verbaal opgemaakt.” De rechter trekt zich er niets van aan. Ook weigert ze naar de laptop van de advocaten te kijken, waarop de video-opname van Oedaltsovs arrestatie is te zien.

Dan vraagt de rechter de verdachte of hij de overtreding heeft begaan. „Ik herhaal dat ik me niet bewust ben de wet te hebben overtreden”, antwoordt hij.

Politiemannen die bij de aanhouding aanwezig waren, worden als getuigen opgeroepen. Knullig dreunen ze een uit het hoofd geleerd lesje op, dat in strijd is met de video. „Ik zag dat Oedaltsov aan een niet-toegestane demonstratie bij de Kiescommissie wilde deelnemen”, zegt de eerste. „Op de oproep door een megafoon om dat niet te doen, reageerde hij niet. Hij begon ruzie te maken en verzette zich tegen zijn aanhouding.”

De rechter noteert alles braaf op een A-4’tje.

Dan is het de beurt aan de getuigen van de verdediging. Een voor een vertellen ze dat Oedaltsov op de fiets bij de Kiescommissie kwam aanzetten en met journalisten sprak, toen hij werd aangehouden en zonder verzet met de politie meeging.

Als iedereen is gehoord neemt Oedaltsov, die zelf jurist is, het laatste woord. „Het verlengen van mijn arrest is levensbedreigend”, zegt hij. „De rechter overtreedt daarmee de wet.”

De zaal wordt ontruimd. De rechter gaat in beraad. Op de gang zegt Oedaltsov dat hij bereid is zijn hongerstaking voort te zetten, „zonodig tot het einde van mijn leven.”

Dan is het tijd voor het vonnis. De pers en Ponomarjov mogen ineens de rechtszaal niet meer in. Ze beginnen op de deur te bonzen. „Dit is in strijd met de wet”, zegt een verslaggever. „Laat ons binnen”, scanderen de anderen.

De deur gaat open. „Oedaltsov is bewusteloos”, meldt een van de advocaten. De deur gaat weer dicht. De journalisten beginnen nog harder te schreeuwen. Politieagenten verschijnen in de gang. Ponomarjov belt de eerste hulp. Als die na een half uur eindelijk arriveert, is het vonnis al uitgesproken. Tien dagen arrest. „De rechter ging gewoon door met het voorlezen van het vonnis, toen Oedaltsov flauwviel”, zegt een van de advocaten als Oedaltsov door de artsen naar een ambulance wordt gebracht.

Op straat zijn inmiddels ook oppositieleiders Aleksej Navalny, Ilja Jasjin en Garry Kasparov verschenen om Oedaltsov te steunen. „De machthebbers willen de betogers met het proces laten zien dat als zij op straat demonstreren, het regime hetzelfde doet in de rechtbank”, zegt Navalny. „Als iemand nu een revolutie ontketent, dan is dat rechter Borovkina.”

Donderdag wordt er een demonstratie gehouden voor Oedaltsovs vrijlating. Zo’n tweeduizend mensen hebben zich op Facebook al aangemeld.

    • Michel Krielaars