Tropische hangmat van blad en schimmel krioelt van leven

Een belangrijk deel van het bladafval in een regenwoud komt nooit op de grond terecht. Het blijft hangen in de onderste regionen van het bladerdek. Schimmeldraden vangen de dode bladeren op en houden ze vast. Dit ‘zwevende’ bladafval geeft de micro-ecologie van het regenwoud een heel nieuwe dimensie: 70 procent van de ongewervelde dieren, zoals insecten en duizendpoten, verdwijnt uit de bomen als je de schimmeldraden weghaalt (Biology Letters, 21 december).

Bacteriën, schimmels en ongewervelde dieren spelen in het regenwoud, maar ook elders, een belangrijke rol in de recycling van voedingsstoffen. Ze breken dood biologisch materiaal af en maken de voedingsstoffen weer beschikbaar voor groeiende planten en de rest van de voedselkringloop. Dat dit proces belangrijk is op de bosbodem, was al wel bekend. Maar wetenschappers hadden geen idee hoeveel recycling er in het regenwoud plaatsvindt boven de bosbodem, dus in de bomen zelf. De Britse en Maleise onderzoekers kamden verschillende stukken regenwoud op het Maleise eiland Sabah heel zorgvuldig uit. Daarbij verzamelden ze al het dode plantenmateriaal dat in de bomen hing. Gemiddeld, zo concludeerden ze, bungelt er per hectare maar liefst 257 kilo bladafval aan schimmeldraden in de bomen – drie keer zoveel als er achterblijft tussen planten die op de boomtakken groeien, zoals bromelia’s.

Vervolgens onderzochten de biologen hoe de ongewervelde fauna verandert als je de schimmeldraden weghaalt. Op dertig plekken van vier vierkante meter verwijderden ze zorgvuldig alle schimmeldraden tot in de boomtoppen. Dertig vergelijkbare plekken lieten ze intact. Na tien dagen verzamelden ze op alle zestig plekken de ongewervelde dieren uit de bomen door ze te bedwelmen met rook en op de grond op te vangen. Op de ‘gestripte’ plekken bleken veel minder ongewervelde dieren te zitten: 70 procent minder individuen en 57 procent minder soorten.

Deze informatie is belangrijk, aldus de onderzoekers, omdat het regenwoud op veel plekken onder druk staat. Zelfs selectieve kap in een regenwoud kan er al voor zorgen dat schimmeldraden, die heel gevoelig zijn voor veranderende temperatuur en vochtigheid, verdwijnen – en daarmee ook hun ecologische functies.

Nienke Beintema

    • Nienke Beintema