Op zoek naar een rijke eend

T oen ik een paar weken geleden schreef over de samenwerking tussen Gari Kasparov en Hikaru Nakamura, wist ik nog niet dat Nakamura kort daarna zou vertellen dat ze alweer uit elkaar waren.

Het was niet eens verrassend. Nakamura had al eerder gezegd dat Kasparov niet altijd gelukkig was met de toernooien die hij uitkoos, vooral niet toen hij een schaaktoernooi liet schieten voor een pokertoernooi. En afgezien daarvan, je kon je ook afvragen of de gewiekste, maar ook opportunistische stijl van Nakamura goed samen kon gaan met het strenge zoeken naar de waarheid van Kasparov.

Nakamura gaf zijn coach een trapje na door te zeggen dat hij alleen iets van Kasparov had geleerd over openingen, waarin Kasparov altijd superieur was geweest. Er waren volgens Nakamura andere schakers die beter waren in het middenspel en in het eindspel. Wie dat waren, zei hij niet.

„Hij kon door de openingsvoorbereiding van hem en zijn team altijd voordeel bereiken en toen hij dat niet kon tegen Kramnik in 2000, verloor hij zijn titel.” Is het zo simpel, vroeg de interviewer. Well, pretty much, zei Nakamura.

Kasparov reageerde waardig door te zeggen dat hij zijn partijen graag voor zichzelf liet spreken. „Bekijk ze en als je wilt, kun je bij zet 20 beginnen.”

Zowel Magnus Carlsen als Nakamura is sterker geworden in de tijd dat ze met Kasparov samenwerkten. Wie volgt?

Het zou mooi zijn als de Nederlandse kampioen Anish Giri Kasparovs volgende leerling kon worden, maar dat gaat zomaar niet. Kasparov is duur.

Nakamura had de Amerikaanse mecenas Rex Sinquefield en Carlsen had als fotomodel voor G-Star zelf geld genoeg. Maar wat heeft Giri? De KNSB.

Maar toch, er zijn genoeg Nederlanders die als Dagobert Duck zwemmen in hun geld, erin duiken als een dolfijn, er gangen in graven als een mol en het in de lucht gooien om het op hun kop te laten kletteren. Laten ze eens met Kasparov gaan praten.

Het is even stil in het topschaak. Rond de jaarwisseling zal dat weer in volle glorie losbarsten, maar in de luwte van de strijd der zwaargewichten is hier een partij die in het begin van deze maand werd gespeeld in het Crespi Memorial in Milaan.

De witspeler is 14 jaar en heeft een rating van 2.133, de zwartspeler is een gestaalde Oekraïense grootmeester, rating 2.629. Wit wint na een cascade van offers. Het ziet er prachtig uit, maar ik had toch te doen met de grootmeester. Niet alleen op grond van de rating, maar ook door het spelverloop is het duidelijk dat hij verreweg de beste is van de twee, maar één foutje leidde tot zijn ondergang.

Paolo Formento-Joeri Solodovnitsjenko, Crespi Memorial, Milaan 2011

1. e4 d6 2. d4 g6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 Lg7 5. Le2 0-0 6. 0-0 Pa6 7. h3 c6 8. a4 Pb4 9. Le3 a5 10. Ph2 Geen goed veld voor het paard, al komt het later goed uit. 10...e5 11. f4 exd4 12. Lxd4 Te8 13. Lf3 Le6 14. g4 Agressief spel. Wit heeft niet veel anders. 14...Lc4 15. Te1 h6 16. h4 d5 17. e5 Op het eerste gezicht lijkt 17. g5 sterk, want dan zou het voor de hand liggende 17...Pxe4 niet goed voor zwart zijn na 18. Lxg7 Kxg7 19. Dd4+. Maar beter is 17...dxe4 18. gxf6 Ld3, wat erg ingewikkeld is, maar gunstig voor zwart. 17...Pd7 18. g5 Pf8 19. Lg4 h5 20. Lh3 Pe6 21. Lxe6 fxe6 Zwart staat goed. 22. b3 La6 23. Pe2 b6 24. Pg3 Tf8 Op zichzelf is dit een goede zet, maar met 24...c5 had zwart de volgende complicaties vermeden. 25. f5 Bij rustig spel zou wit op den duur in het centrum onder de voet worden gelopen, dus hij gaat tot harde actie over. 25...exf5 26. Pxh5 gxh5 27. Dxh5 Correct is wits stukoffer niet en na bijvoorbeeld het kalme 27...Dc7 28. g6 Lh8 zou zwart de aanval wel af kunnen slaan. 27...Pxc2 Maar zwart wil meer. Terecht, alleen verplicht hij zich nu wel tot nauwkeurig rekenen. 28. g6 Te8 29. Pg4 Een mooie zet. Wit stond een stuk achter, een tweede stuk stond in en nu biedt hij nog een derde aan. 29...Dc8 Met één fout geeft zwart alles weg. Hij kon winnen met het consequente 29...Pxd4, want na 29. Pf6+ Kf8 30. Dh7 Txe5 31. Dg8+ Ke7 heeft wit niets, bijvoorbeeld 33. Txe5+ Kxf6 34. Df7+ Kxe5 of 33. Dxg7+ Kd6 34. Txe5 Pf3+ met groot materieel voordeel voor zwart, terwijl zijn koning veilig is. 30. Pf6+ Kf8 31. Dh7 De6 Nu was het te laat voor 31...Pxd4. 32. Lxb6 Een moordend zetje. Wits loper grijpt van c5 beslissend in. 32...Te7 Of 32...Lxf6 33. exf6 en wit wint. 33. Lc5 Taa7 Na 33...Pxe1 wint wit met 34. Lxe7+ 34. h5 Wits vrijpionnen beslissen. 34...Pxe1 Na 34...Lxf6 komt de mooie zet 35. h6. 35. h6 Pf3+ 36. Kh1 Lxf6 37. exf6

Een mooi en ongewoon plaatje met drie verbonden vrijpionnen op de zesde rij in het middenspel. 37...Ke8 38. fxe7 Ta8 39. Dh8+ Kd7 40. Dxa8 Lc8 41. Dxa5 Zwart gaf op.

    • Hans Ree