Olifant trippelt op zes tenen

A ten-day unnamed baby elephant girl stands next to her mother Panang at the Hellabrunn Zoo in the southern German city of Munich on November 8, 2011. AFP PHOTO / PETER KNEFFEL GERMANY OUT AFP

Olifanten staan bekend als echte platvoeters. Maar wie door de vlezige voet heen zou kijken, zou zien dat de grijze reuzen eigenlijk op hun tenen lopen. Tussen de spieren en het vet zit zelfs een zesde teen verstopt (Science, 23 december).

Net als de ‘valse duim’ van de reuzenpanda, is die zesde teen een aangepast sesambeentje. Sesambeentjes zijn normaliter in een pees ingebed, en geven ondersteuning daar waar de pees een gewricht omspant.

De zesde teen van de olifant is nooit begrepen en vaak genegeerd, schrijven de biologen in hun artikel. Dat is niet verwonderlijk, want het verbeent pas laat in het leven van de olifant, ontdekten zij. Als de teen ontstaat is hij nog van kraakbeen. Pas na jaren wordt het een sponsachtig bot.

De biologen gingen ook na waar in de evolutie van de olifant hun zesde teen was ontstaan. De voetwortelbeentjes van de eerste olifantachtigen (Numidotherium en Barytherium) lagen nog plat op de grond, net als bij mensen. Net als nijlpaarden brachten deze dieren nog een groot gedeelte van hun leven door in het water. De zesde teen kwam pas later, toen olifanten meer op het droge gingen leven, en hun poten meer draagvlak nodig hadden. De bewaard gebleven botten van latere olifanten vertonen inderdaad sporen van een verbinding met het sesamteentje.

Wat moet een olifant eigenlijk met zo’n weke teen ? Olifantenpoten zijn zo dik, dat er niet op een veilige manier röntgenopnames of echo’s van te maken zijn. De onderzoekers besloten daarom een geamputeerde poot met gewichten belasten en daar CT-scans van te maken. Zowel in de voor- als achterpoot bleek de teen de voet aan de achterzijde te ondersteunen. Het oppervlak van de voet wordt daardoor zo groot, dat olifanten effectief platvoeters zijn. Dus toch.

Lucas Brouwers

    • Lucas Brouwers