Malariaparasiet profiteert toch niet van het broeikaseffect

The Anopheles Gambiae mosquito, pictured here in this undated photo, is the most common mosquito species in Africa and the primary Malaria-causing vector in humans. A malaria treatment considered the most effective weapon against drug-resistant strains of the lethal disease may be losing potency in Asia, doctors say. Source: Eurek Alert/Via Bloomberg News. Via Bloomberg News

Het is niet alleen maar kommer en kwel in de broeikas. Er zijn ook meevallers. Belangrijke meevallers zelfs, die veel van het onheil wegnemen dat bij eerdere gelegenheden was aangekondigd.

In Biology Letters van deze week laten onderzoekers van Pennsylvania State University zien dat het helemaal niet zeker is dat de ziekte malaria zich zal uitbreiden als de wereld warmer wordt. Dat is wel wat min of meer als vaststaand broeikaseffect wordt aangenomen voor allerlei ziekten die door insecten en teken worden overgedragen. Voor wat betreft malaria wordt aangenomen dat de eencellige Plasmodium-parasiet die de ziekte veroorzaakt zich in een geïnfecteerde mug sneller ontwikkelt als die mug in warmere omgeving verkeert.

Maar volgens Krijn Paaijmans en collega’s kan de kans op het krijgen van malaria in een warmere wereld juist dalen. Zij namen de proef op de som en brachten Anopheles-muggen die bloed hadden gezogen bij muizen-met-muizenmalaria (Plasmodium yoelii) in kweekkamers met temperaturen van 20, 22, 24 en 26 °C. Vervolgens keken ze bij hoeveel muggen in de speekselklieren de typische sporozoïeten opdoken die de muggensteek zo besmettelijk maakt. En ook hoe snel dat gebeurt.

Volgens verwachting verschenen de sporozoïeten het eerst bij de muggen die bij 26 graden waren gekweekt. Maar verrassend genoeg bleek het percentage infectueuze muggen, dat zijn muggen waarin zich überhaupt sporozoïeten ontwikkelen, bij die temperatuur maar laag. Het was het hoogst bij 22 graden. Kennelijk neemt de kans dat levende sporozoïeten in de speekselklier terecht komen boven de 22 graden snel af. Waardoor is nog niet duidelijk. De onderzoekers gaan er vanuit dat het bij malariasoorten die voor de mens gevaarlijk zijn (zoals Plasmodium falciparum) ook wel zo zal zijn. Het voornaamste is dat niemand eerder met deze gunstige mogelijkheid rekening hield.

Karel Knip