Kim was dol op illusies

Op het moment dat maandag de dood van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il bekend werd, was de Japanse premier Noda net op weg naar het centrum van Tokio voor een openbare toespraak. Het laat zien hoe groot de verrassing was, en hoe slecht de Japanse geheime dienst op de hoogte is van het land dat Japan notabene ziet als één van de grootste bedreigingen van zijn veiligheid. Volgens Zuid-Koreaanse media wist alleen China dat de dictator twee dagen eerder het leven had gelaten..

Noda belegde onmiddellijk een noodvergadering van de Japanse Veiligheidsraad. In een verklaring die in het Engels slechts 33 woorden telde, maande de premier zijn ministers zich voor te bereiden op „onvoorziene situaties” en meer informatie te verzamelen.”

De Japanse reactie is voorzichtig en afstandelijk. Het Japanse leger werd niet in staat van paraatheid gebracht, zoals in Zuid-Korea. Japan onthield zich van de minuut stilte voor Kim bij de Verenigde Naties. En het land maakte deze week bekend zelfs geen officiële condoleances aan te bieden. Japan heeft geen diplomatieke relaties met Noord-Korea en stuurt geen vertegenwoordiger naar de begrafenis.

Met decennia van discriminatie nog vers in het geheugen zijn de ongeveer miljoen Koreanen in Japan ook voorzichtig. In interviews met de Japanse media laten zij zich niet uit over hun gevoelens.

„Het is altijd triest als iemand overlijdt”, zegt een middelbare vrouw van Koreaanse afkomst in een interview met Japanse nationale zender NHK,

Op 2channel, Japans grootste internetforum, zijn de reacties minder terughoudend. Het staat vol berichten waarin mensen hun vreugde tonen. Tekeningen tonen mensen die feestvieren of glazen bier heffen.

De Japanse reactie wordt, zoals gewoonlijk, gedomineerd door de discussie over het lot van Japanners die gedurende de jaren zestig tot tachtig op bevel van Kim Jong-il door Noord-Korea werden ontvoerd. Waarschijnlijk om daar Noord-Koreaanse geheime agenten te trainen hoe zich te gedragen als Japanners. De kwestie is het grootste struikelblok voor verbetering van de relaties tussen de twee landen en voedt al jarenlang een nieuw Japans nationalisme.

Het ene na het andere nieuwsprogramma vraagt zich deze week af of Kims dood goed of slecht nieuws is voor de gekidnapte Japanners in Noord-Korea.

„De dood van Kim zou mogelijkheden kunnen bieden, want zijn standpunt was dat het ontvoeringsprobleem was opgelost en er geen ruimte was voor onderhandelingen”, zegt Shigeo Iizuka, hoofd van de organisatie voor families van ontvoerde Japanners.

Noord-Korea heeft wel een Japanse ‘prinses’ uitgenodigd om bij de begrafenis te zijn, Prinses Tenko, een wereldberoemde Japanse illusionist. Zij heeft twee keer in Noord-Korea opgetreden en had zelfs een lang gesprek met Kim. Die was zo’n fan van de Japanse illusionist dat hij haar bijna verhinderde het land te verlaten.

„Ik kreeg de uitnodiging via de telefoon en een e-mail van een familielid van Kim”, zegt Tenko in de Zuid-Koreaanse krant Chosun Ilbo, „En ik werd gevraagd om wit te dragen.” Door haar ervaring in het verleden is het onwaarschijnlijk dat zij op de uitnodiging ingaat.

Kjeld Duits

    • Kjeld Duits