De eerste dag van mijn maand

Zijn studenten arm? Dit is een groot misverstand. Na je afstuderen begint de ellende pas, weet Anouk van Kampen.

De 24ste is voor mij altijd de eerste dag van de maand. Op de dag dat mijn drie lonen worden gestort en de zorg- en huurtoeslag zeker binnen zijn, ben ik rijk. Plotseling staat mijn rekening in de plus. Even denk ik dat al mijn problemen zijn opgelost en het goede leven kan beginnen. Onbeperkt sushi eten is ineens betaalbaar, de zwarte suède hakken die ik wilde, staan dezelfde dag nog in mijn schoenenrek, het touchscreen van de iPad lijkt binnen mijn bereik en ik krijg de verontrustende behoefte vanaf nu alle enigszins memorabele gebeurtenissen met champagne te dopen.

Een dag later beginnen de overige dagen. De plus is weer een min geworden en de schoenen lijken wel erg veel op al mijn andere zwarte suède hakken. Een economische, financiële of eurocrisis zegt mij in dit verband niets, want aan het einde van mijn maand is nooit geld over. Misschien is het geld wat eerder op dan anders, maar mijn financiële crisis bestaat er vooral uit dat ook ik geld uitgeef alsof het er is. Ik ben een soort minuscule en iets minder ernstige versie van een deels kwijtgescholden schuld aan Griekenland.

Als student gaf ik constant geld uit dat er niet was. Studenten hebben geen geld, dacht ik altijd. Ze kunnen nooit uit eten – als we de kleffe hap mensavoedsel niet meetellen – en kunnen nooit iets nieuws kopen. Ze lopen in afgeschreven schoenen en slapen op matrassen die op straat zijn gevonden. Dit gestandaardiseerde beeld van de student deed me altijd wat beschaamd voelen toen ik eenmaal student was. Ik at geen droge pasta en sliep niet op door mijten aangevreten bedden. Ook toen al was de 24ste het hoogtepunt van mijn maand, maar het aantal dagen waarop ik geld kon uitgeven was groter dan nu.

Toen ik was afgestudeerd, voelde ik me pas echt student. De studentenov-kaart, studentenkorting bij instanties, studentenhap, studentenwoning en studentenlening waren verdwenen. Daarvoor in de plaats kwam een terug te betalen lening van een halve ton, een cum laude behaald diploma in een zinloze sector, een zoektocht naar een onbetaalbare woning en werkloosheid. Ik was als student eigenlijk al arm, maar pas als afgestudeerde had ik geen geld.

Een diploma-uitreiking waarbij prestaties van alle kanten werden geloofd, werd vervangen door een wereld waarin niemand mij meer zijn geld toevertrouwde. Voor werk moest ik minstens drie jaar ervaring hebben en bij een stage vroegen ze om meer werkervaring – zijn stages daar niet voor? In uitzendbureaus had ik niet genoeg ervaring voor callcenterwerk en mijn idealen verdwenen langzaamaan naar de achtergrond. Na drie maanden hoorde ik mezelf enthousiast praten over het aansmeren van goedkope tijdschriften aan mensen die ze niet wilden hebben en schreef ik motivatiebrieven voor het sorteren van brieven. Op sollicitatiegesprekken in smoezelige kantines werd me verteld dat functies eigenlijk al vervuld waren, en terwijl ik droevig probeerde te kijken om weer een gemiste baan die ik eigenlijk niet wilde, juichte ik van binnen dat ze me niet konden aannemen.

Nu loop ik fulltime stage, werk ik in het theater waar ik als student al werkte en kijk ik na voor een vak waar ik eerder al voor nakeek. In de overige tijd schrijf ik. Geld heb ik minder dan ooit. Spaarpotjes van mezelf en degenen van wie ik geld leen, zijn op. Een echte baan lijkt onvindbaar. Het verschil met toen ik studeerde, is eigenlijk niet zo vreselijk groot. Ik ga nog steeds slecht om met geld, omdat het niet voelt als geld. Geld is voor mij, net als de economische crisis, maar een abstract idee tegenover het concrete beeld van een nieuwe touchscreen. Ik heb er nog minder van, maar die ene dag van de maand geef ik kortstondig manisch geld uit. Het scheelt dat ik nu veel minder tijd heb om mijn gebrek aan geld uit te geven.

Anouk van Kampen won samen met Jan Truijens Martinez een zilveren medaille bij een essayprijsvraag van NRC Handelsblad en de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen. Afgelopen augustus studeerde ze af in cultural analysis.

    • Anouk van Kampen