Bange muis is het meest gebaat bij pil én therapie

Depressies en angststoornissen kunnen het best behandeld worden met een combinatie van antidepressiva en psychotherapie. Dit concluderen onderzoekers in Helsinki en New York na onderzoek aan muizen. Het antidepressivum fluoxetine vergroot de plasticiteit van hun hersenen, waardoor therapie beter beklijft (Science, 23 december).

In de jeugd zijn de hersenen in hoge mate plastisch. Naarmate we ouder worden neemt de plasticiteit sterk af, maar verdwijnt niet. Anders zouden we op latere leeftijd niets meer kunnen leren en zou iedere vorm van hersenschade onherstelbaar zijn. Nare ervaringen in de jeugd liggen dan echter wel vast in het brein en kunnen ons gedrag beïnvloeden of zelfs bepalen.

Psychotherapeuten weten al jaren dat de combinatie van psychotherapie en antidepressiva effectiever is dan deze behandelopties afzonderlijk. Om na te gaan waarom dit zo is, zadelden de onderzoekers muizen op met een psychisch trauma. In een kooi kregen ze enkele malen per dag een geluidssignaal te horen, gevolgd door een milde elektrische schok. Na een tijdje bevroren de dieren bij ieder volgend geluidssignaal van schrik. Vervolgens gingen de dieren ‘in therapie’. De hele procedure werd herhaald, alleen zonder de schokjes. Een week later gebeurde hetzelfde, maar kregen de dieren nu en dan een schokje. Dieren die tijdens de test fluoxetine kregen, reageerden dan significant minder angstig op het geluid dan hun lotgenoten die het zonder moesten stellen.

Bekend was dat antidepressiva de plasticiteit van bepaalde hersendelen zoals de visuele cortex vergroot. De onderzoekers ontdekten dat dit ook geldt voor de zogeheten basolaterale amygdala, het deel van de hersenen waarin angstreacties worden opgeroepen. De groeifactor BDNF bleek hierbij een centrale rol te spelen. Dit eiwit bevordert onder meer de aanmaak van nieuwe synapsen, een van de hoofdkenmerken van de hersenplasticiteit. Dieren met een mutatie waardoor ze te weinig BDNF produceren, bleken ongevoelig voor de effecten van fluoxetine. Werd de aanmaak ervan kunstmatig opgevoerd, dan veranderde dit.

Huup Dassen

    • Huup Dassen