Afscheid van Havel, die 'licht in duisternis' bracht

Former U.S. Secretary of State Madeleine Albright pays her respects in front of the coffin of late former President Vaclav Havel during the funeral ceremony inside Prague Castle's St. Vitus Cathedral December 23, 2011. Heads of states and government officials from around the world, and ordinary Czechs bid farewell to Havel. REUTERS/Stoyan Nenov (CZECH REPUBLIC - Tags: POLITICS OBITUARY) REUTERS

Tsjechië heeft gisteren afscheid genomen van schrijver, oud-dissident en oud-president Václav Havel, die zondag op 75-jarige leeftijd overleed.

In een koude Sint Vitus-kathedraal, naast de Praagse burcht, bewezen zo’n 1000 aanwezigen Havel de laatste eer. Onder hen de presidenten van Duitsland en Frankrijk, Christian Wulff en Nicolas Sarkozy, de Britse premier David Cameron, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en haar echtgenoot, oud-president Bill Clinton. Prins Willem-Alexander vertegenwoordigde Nederland, samen met minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal.

Havel was één van de gezichten van de overgang van communisme naar democratie. Oude dissidentenvrienden van Havel voerden het woord tijdens de dienst, die werd omlijst met het requiem van de Tsjechische componist Antonin Dvorak.

Aartsbisschop Dominik Duka, die de uitvaart leidde, herinnerde aan de periode waarin hij samen met Havel in de gevangenis zat. „Ik ben dankbaar voor die dagen in de cel, en voor de vrijheid van nu.” Bisschop Vaclav Maly, een vriend van Havel en eveneens dissident in de communistische tijd, prees de waardigheid van Havel als president van Tsjechoslowakije (1989-1992) en daarna van Tsjechië (1993-2003). Nooit verviel Havel in „manipulatie en oneerlijkheid”, aldus Maly.

Toeval of niet, juist toen Maly die woorden uitsprak, draaide de tv-camera naar de huidige president Vaclav Klaus, een oude politieke rivaal van Havel die bekend staat als een kille machtspoliticus. Staand naast de kist van Havel prees Klaus, die zijn conflicten met Havel de afgelopen dagen relativeerde, diens „offers voor de vrijheid”.

Havels echtgenote, Dagmar Havlova, en haar dochter Nina leken geroerd toen de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright het woord nam. Zij werd geboren in Praag als Marie Jana Korbelová en sprak in het Tsjechisch. „Als een burger van deze wereld bracht [Havel] licht naar plaatsen van diepe duisternis”, zei Albright, die bevriend was met Havel.

Duizenden Tsjechen volgden de uitvaart op videoschermen. Zo’n publiek vertoon van rouw heeft in Tsjechië niet plaatsgevonden sinds de begrafenis in 1937 van Tomas Masaryk, de eerste president van het in 1918 opgerichte Tsjechoslowakije.

Tsjechië en Slowakije leken gisteren even herenigd, althans in hun gezamenlijke herinnering: ook Slowakije hield een dag van nationale rouw.