Van alle kerst-cd's klinkt alleen Kate Bush nog origineel

Flink glimmende kitschballen, stroperig sentiment en dwarse jazzvlokjes; kerstmuziek is er in vele soorten. Gezapig lijkt het sleutelwoord, behalve bij Kate Bush, Izaline Calister en Tin men and the Telephone. Een vredige Kerst? Vergeet het.

Het best verkochte kerstalbum van dit jaar is Christmas van Michael Bublé. De Canadese crooner verkocht in de vier weken dat het album uit is al miljoenen exemplaren. Niet slecht voor een artiest die twee jaar geleden stellig bezwoer dat hij nog niet rijp genoeg was voor een kerstalbum. Maar boeiend? Het album bestaat volledig uit evergreens als White Christmas, Jingle Bells en Feliz Navidad.

De in maatpak gestoken crooner met immer kwajongensachtige uitstraling brengt een pure Vegaskerst. Net als op zijn gewone albums bluft hij zich enerzijds met een nonchalante aanpak door belegen repertoire: ‘I mean the big fat man with the long white beard, he’s coming to town’). Of: ‘Santa Buddy, slip a Rolex under the tree, for me. I’ve been an awful good guy.’

Anderzijds, wanneer Bublé zijn ego binnenboord houdt, komen aardige vertolkingen voorbij die een soort nostalgisch genoegen oproepen. Maar wel weer ogenblikkelijk herinneren aan de Kerst van Bing Crosby. Bublés Jingle Bells met The Puppini Sisters in de rol van The Andrew Sisters is bijna een kopie. En ook de arrangementen van I’ll Be Home For Christmas hebben alles weg van Crosby’s zwijmelkersten.

Grappig is het antwoord op Bublés ‘kerstseller’: The Christmas Songs That Inspired Michael Buble, waarop Crosby, Frank Sinatra, Sammy Davis jr., Nat King Cole en anderen nog even laten horen hoe het moet.

Er is een groot verschil tussen de zoveelste verzameling herbewerking van uitgekauwde klassiekers, of origineel kerstmateriaal. Tieneridool Justin Bieber geeft er tenminste nog een draai aan met zijn versie van The Little Drummer Boy, waarin hij door rapper Busta Rhymes aan het rappen wordt gezet. Als Busta daarna op stoere toon over mistletoes en de zegeningen van het familiediner begint, is het met de geloofwaardigheid echter snel gedaan.

Uit de indiehoek komt het kerstalbum Have Yourself A Merry Little Christmas van She and Him (Zooey Dechanel en M. Ward), dat weer net zo schaamteloos gebruikmaakt van het overbekende standaardrepertoire. Hun versie van Rockin’ around the Christmas tree (Brenda Lee) voegt hooguit een gezapig kerstvriendelijk sfeertje toe aan het origineel – en dat kan toch niet de bedoeling zijn.

Wie de kerstpopfrustratie wil ontlopen, doet er goed aan een mixtape te maken van de lichtpuntjes in het genre. The Killers leveren voor hun jaarlijkse goede doel de vrolijke huppeldeun The Cowboy’s Christmas ball, die het goed doet naast de frisse sixtiespop van de Rotterdamse beatgroep The Kik met A Christmas Song For You. Bekijk ook de clip van laatstgenoemde: het kerstfeest in een Rotterdamse huiskamer loopt op een vrolijke manier uit de hand.

Het Britse duo Emmy The Great & Tim Wheeler schreef een album vol oorspronkelijk materiaal, waarvan Zombie Christmas eruit springt door de verfrissende popmelodie van een lied over zombies en engelen. Gelegenheidsduo Smith & Burrows bracht zijn winteralbum al een paar maanden geleden uit en onderscheidt zich met het prachtige When the Thames froze, waarschijnlijk het eerste en laatste kerstnummer ooit dat begint met het woord ‘goddamn’.

Op diezelfde mixtape zorgt de cast van de hitserie Glee voor lichte verstrooiing met hun Extraordinary merry Christmas, waarna zangeres Caro Emerald zwoel mag veinzen dat ze een duet zingt met de in 1988 overleden Brook Benton in You’re all I want for Christmas. De single staat op Christmas Duets, een album met duetten van Nederlandse artiesten met internationale grootheden.

Bijzondere aandacht verdient het prachtige winteralbum 50 Words For Snow van Kate Bush, die een volstrekt oorspronkelijke invalshoek kiest in het nummer Wild man waarin de mythe van de Verschrikkelijke Sneeuwman uit de doeken wordt gedaan.

De kerstjazz komt dit jaar ook in vele soorten: van flink glimmende kitschballen, stroperig sentiment (Paul Anka’s kerstballades op Songs of December) en aangeschoten kerstwild (Iggy Pop zingt The Little Drummer Boy in jazzarrangement) tot dwarse jazzvlokjes.

Bijzonder tropisch plezierig, en feestelijk zonder dat het er te dik op ligt, is Di Fiesta van de Curaçaose zangeres Izaline Calister. Zij zingt in het Papiamento Kerst- en Nieuwjaars-songs. Charmant is Noel! Noel!! Noel!!! van de bijna tachtigjarige componist en arrangeur Michel Legrand met een aantal verrassende namen. Iggy Pop dus, die zich met het vijftigkoppige Symphonic Orchestra en koor liet verleiden tot ook weer The Little Drummer Boy. Een versie in de voetsporen van David Bowie in 1977, maar eigenlijk vooral klinkend als Johnny Cash in 1963.

Ook bijzonder: de Franse first lady Carla Bruni in een liefelijk hese versie van Jolis Sapins, en Mika over het randje in Vive le Vent. En verder: Rufus Wainwright, Jamie Cullum, Madeleine Peyroux, Imelda May.

Ach, keurigheid spant veruit de kroon in de meeste kerstmuziek. De prettige uitzondering is het verre van harmonieuze werk dat het jazztrio Tin Men and the Telephone op Very Last Christmas laat horen: een vredig kerstfeest? Vergeet het.

Kerstnummers zijn hier, met kinderkoor en al, verknipt, versneden met samples of uit hun verband gerukt door improvisaties. Zo is Not So Silent Night inderdaad zeker niet stil, met flinke impro en slechts in de verte nog een kleine referentie aan de melodie. En helpt een sample van een op hol geslagen routeplanner in Driving Home for Christmas de Kerstavond eigenlijk briljant de soep in.

Beluister op online muziekdienst Spotify de playlist van Amanda Kuyper ‘You Put the Jazz & Soul in Xmas 2011’.