China wantrouwt 'poppenkastdynastie' in Noord-Korea

In China vloeien weinig tranen om het overlijden van Kim Jong-il in Noord-Korea. Peking steunt zijn opvolger omdat China vooral is gebaat bij stabiliteit in de regio

China's President Hu Jintao (C) pays his respects to late North Korean leader Kim Jong-il at the North Korean embassy in Beijing in this still image taken from video footage December 20, 2011. China said on Tuesday it was open to a visit by new North Korean leader Kim Jong-un following the death of his father Kim Jong-il, as President Hu Jintao visited the hermit state's embassy in Beijing to express his condolences. REUTERS/CCTV via REUTERS TV (CHINA - Tags: POLITICS OBITUARY) CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS REUTERS

Een „grote en dierbare vriend van China” mag heengegaan gegaan zijn, aldus het officiële condoleancebericht van president Hu Jintao, van groot verdriet is in China weinig te merken. Terwijl de hoogste leiders van Communistische Partij (CPC) de condoleantieregisters op de Noord-Koreaanse ambassade tekenen, wordt op het Chinese internet gespot met „het theater van de rouw, vele Oscars waard” in Pyongyang.

„Als Chinese burger ben ik er fel op tegen dat wij doorgaan met het steunen van de poppenkastdynastie. We moeten ons geld en onze reputatie daar niet aan verspillen’’, zei een inwoner van Shanghai in een blog.

In de reusachtige stroom reacties was dat een terugkerende mening. China is bepaald geen democratie, maar de publieke opinie, zeker die op het microblogsysteem Weibo, telt mee in de overwegingen van de partijleiding.

Een ander voorbeeld, waarin een blogger zich richt tot de Chinese leiders. „Waarom rouwen jullie om de dood van een dictator? Waarom zeggen jullie dat het Chinese volk rouwt om de dood van de Dierbare Leider? Ik rouw niet om een tiran, en ik ken ook niemand die om hem rouwt’’, scheef een zekere Jingejinge123.

Los van gesloten Noord-Koreaanse restaurants en de grote foto’s van de nieuwe Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un toen hij vorig jaar China bezocht is er weinig te merken van de verwikkelingen in het klein buurland. Grote liefde of diepe communistische vriendschap hebben de Chinezen nooit gevoeld voor de Noord-Koreanen, waarbij ook een zeker superioriteitsgevoel een rol speelt. De twee communistische partijen zijn volstrekt verschillende richtingen ingeslagen. Noord-Korea is blijven vasthouden aan de ‘Juche- revolutie’, terwijl China onder Deng Xiaoping de deuren steeds wijder heeft geopend.

Daarom waarschuwde iemand: „Laten we niet al te hard lachen om al die Noord-Koreanen die zichzelf blind huilen. Het was in 1976 in China toen Mao stierf niet anders. Lang leve Deng Xiaoping die ons gered heeft van een Noord-Koreaanse toekomst’’.

Er waren ook reacties die de Chinese leiders zelf geschreven hadden kunnen hebben. „Kim Jong-il was een despoot en een egoïst, hij was zo arbitrair dat zelfs onze leiders een hekel aan hem hadden gekregen. Toch vind ik dat we Noord-Korea moeten helpen en steunen als een belangrijke strategische buffer. We kunnen nu Noord-Korea niet alleen laten’’, aldus ‘Hu Xin’.

De schrijver zou een partijfunctionaris kunnen zijn. Het Chinese Noord-Koreabeleid is er al decennia lang op gericht te voorkomen dat Noord-Korea uiteen valt, verzandt in chaos, burgeroorlog of andere vormen van in Peking zo gehate instabiliteit. Dat Kim Jong-il bizarre trekjes had en een verwerpelijk beleid voerde was daarbij van ondergeschikt belang. Geen enkele Chinese Noord- Korea-expert en ook het leger aan microbloggers verwacht niet dat daar verandering in komt. Daar wordt overigens op Weibo en in de staatsmedia wel regelmatig voor gepleit. De gevangen Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo en gelijkgezinden hebben gepleit voor een koerswijziging om Noord-Korea te dwingen zichzelf te hervormen.

Pogingen om Kim Jong-il te verleiden om, net als China de afgelopen dertig jaar heeft gedaan, de economie te hervormen zijn wel ondernomen maar mislukt. Ook al omdat Kim Jong-il zeer beducht was voor overheersing door het het grote buurland. Kim, reageerde net als andere Chinese buurlanden instinctief afwijzend op een al te innige omhelzing. Maar er zal zeker ook druk op Kim Jong-un worden uitgeoefend om het Chinese voorbeeld van 30 jaar geleden te volgen.

Het probleem voor China is dat Kim Jong-un geen Deng Xiaoping is. Toen Deng, een keiharde revolutionair van het eerste uur, besloot de grenzen open te gooien voor buitenlandse investeerders en speciale economische zones instelde, bevond hij zich op het toppunt van de macht.

China zal daarom eerst afwachten, hoe Kim Jong-un zich zal ontwikkelen. Er worden onder andere op basis van de foto’s van Kim Jong-un en enkele getrouwen, onder wie zijn tante en vooral zijn oom, generaal Jang Song-thaek analyses gemaakt over de machtsverhoudingen.

De snelle en openlijke Chinese steun voor Kim Jong-un is bedoeld om zijn positie te versterken. De nieuwe leider kan ook blijven rekenen op Chinese investeringsteun bij de bouw van wegen, elektriciteitscentrales en appartementencomplexen. Althans voor zover de VN- sancties dat toelaten. Van Noord-Korea een Chinese provincie maken, zoals op het internet veelvuldig wordt gesuggereerd, is een koers die Peking niet zal inslaan. Tenzij Noord-Korea uiteenvalt door een interne machtsstrijd, denken experts.

De grootschalige inzet van het Chinese leger komt alleen in zicht als het land in chaos uiteen valt of als China wordt overstroomd door vluchtelingen. „Dat laatste is de grootste nachtmerrie van China’’, aldus Liu Ming, directeur van het Shanghaise Instituut voor Koreaanse Studies op zijn microblog. „Zolang de Noord-Koreaanse top elkaar en Kim Jong-un vasthouden blijft de situatie stabiel. Maar niemand weet hoe lang dat zal duren.”

Uit voorzorg zijn militairen in het noordoosten in staat van paraatheid gesteld. Maar de meeste grensposten bleven gewoon open. En de toeristenboten op de rivier de Yalu bij de grensplaats Dandong hadden het gisteren en vandaag weer druk met toeristen en journalisten. In de winterkou, bij de Brug van de Vriendschap, boottochtjes maken om even naar het verstilde landschap in de winterzon van Noord-Korea te kijken, is een populair vakantietripje.

,,Het is alsof wij naar het China van mijn jeugd, veertig jaar geleden, kijken. Wat ben ik blij dat wij niet meer zo leven’’, blogte een Shanghaise ondernemer.

    • Oscar Garschagen