Ouderwetse vanitassen

Phil Bloom: The World of Deer and Robots T/m 15 jan bij Galerie Frank Taal, Van Speykstraat 129, Rotterdam. Inl: www.franktaal.nl

Het was een vloek en een zegen: Phil Blooms optreden als eerste naakte vrouw op de Nederlandse televisie in 1967. Met herinneringen aan deze gebeurtenis – naaktfoto’s, krantenknipsels – begint Bloom haar expositie bij Galerie Frank Taal, die verder uit recente schilderijen bestaat. De knipsels melden hoe de VPRO vijfduizend leden verloor, zelfs de premier sprak er schande van. Dat ene incident maakte haar voorgoed beroemd. „Maar in mijn huidige ik schijnt zelden iemand geïnteresseerd”, schrijft ze in een monografie die bij de expositie verscheen. Het is een boek vol kritiek, op haar vader, de Katholieke Kerk, de VPRO, haar ex-man. Met deze terugblikken maakt ze de cirkel rond: het is een afscheidstentoonstelling. Ze gaat met pensioen, de galerie mag haar oeuvre vertegenwoordigen.

Toch was dat ene naaktoptreden niet zomaar een terzijde. Het was een afrekening met haar strenge katholieke jeugd. Afrekenen is Bloom blijven doen. Haar woede kanaliseert ze in een weelderige schilderkunst waar schoonheid niet gewoon mooi mag zijn. Naakte lichamen en jonge vrouwen combineert ze met speelgoed, hologige popjes, opgespoten lippen. Tussen de portretten hangen hompen vlees, over de gezichten kruipen insecten, naast een vrouwenlijf hangt een duif in verregaande staat van ontbinding. Het is ouderwetse vanitasthematiek uit – jawel – kerkelijke tradities, van verleiding en zonde, schoonheid en weerzin.

Bloom schildert dit alles heerlijk, verftoetsen glijden als bakboter over het doek. Maar die virtuositeit geldt vooral voor de kleine werkjes die een zekere weemoed hebben, scènes die opdoemen uit een bruin palet waar een eeuwenoud vernis overheen lijkt te liggen. Die subtiliteit verdwijnt geheel in haar grotere werken, salonstukken waarin ze uitpakt met robots, poppen, Bambi’s. Larger than life worden alle cartoonfiguren eng, zeker wanneer Bloom hun lijven plastischer en menselijker maakt dan we gewend zijn van de Happy Meals. Freaks zijn het. Maar helaas geen freaks die samen iets tot stand brengen. Haar werk is interessanter wanneer het niet zo snel te duiden is als een kritiek op onze mediacultuur. Zo’n kritiek kan zelf ook vlak uitpakken.