Maker gekreukte autokunst overleden

De Amerikaanse beeldhouwer John Chamberlain, bekend om zijn sculpturen van in elkaar gedrukte en in fel kleuren beschilderde auto-onderdelen, is gisteren op 84-jarige leeftijd overleden. De kunstenaar was al geruime tijd ziek. Critici omschreven zijn verwrongen beelden wel als de sculpturale versie van het abstract-expressionisme, omdat ze dezelfde explosieve energie hadden als de schilderijen van Willem de Kooning en Jackson Pollock. Maar met zijn gebruik van alledaagse voorwerpen had het werk van Chamberlain ook raakvlakken met pop-art. Over de betekenis van dat doodgewone metaal deed hij overigens nooit geheimzinnig. „Eindelijk had ik een materiaal gevonden dat lachwekkend goedkoop was”, zei hij daarover in interviews.

Chamberlain, geboren in Rochester in 1927 als zoon van een kroegbaas, studeerde aan het Art Institute in Chicago en aan het fameuze Black Mountain College. Hij brak door toen zijn beelden in 1961 te zien waren op de groepstentoonstelling The Art of Assemblage in het New Yorkse MoMA. In de jaren zestig exposeerde hij regelmatig bij de beroemde galerie van Leo Castelli, later sloot hij zich aan bij topgalerie Pace – tot hij begin dit jaar de opmerkelijke overstap maakte naar de Gagosian Gallery. Chamberlain nam tijdens zijn lange carrière deel aan veel belangrijke internationale manifestaties, waaronder de Biënnale van Venetië (1964) en de Documenta in Kassel (1982). In 1996 had hij een solotentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Veel van zijn sculpturen liet Chamberlain sindsdien uitvoeren door de Nederlandse kunstproducent Ernest Mourmans.

In een interview met The New York Times sprak Chamberlain dit jaar nog opmerkelijk relativerend over zijn imposante carrière. „Ik heb ooit gedronken met Billie Holiday en een joint gerookt met Louis Armstrong”, zei hij. „Dat zijn mijn werkelijke verworvenheden. Schrijf dat maar op.”

Het Guggenheim Museum in New York, dat de kunstenaar in 1971 zijn eerste solotentoonstelling gaf, bereidt een retrospectief voor dat in februari 2012 zal openen. Tussen ziekenhuisbezoeken door heeft Chamberlain daar tot het laatste moment aan gewerkt.

    • Sandra Smallenburg