Ingrediënten om een succesvol woord te bakken

Wat maakt een nieuw woord succesvol? Hoe zorg je ervoor dat veel mensen jouw woord gaan gebruiken? Daar is geen kant-en-klaar recept voor. Als dat er wel was, zou iedereen geregeld een nieuw woord bakken, want dat geeft veel plezier en streelt de ijdelheid („Echt, kijk maar in Van Dale, dat heb ík bedacht”). Het precieze recept is dus niet bekend, maar een paar ingrediënten wél.

Je hebt airplay nodig. Het is helemaal niet moeilijk om nieuwe woorden te verzinnen, maar je moet een goed podium hebben om ze te lanceren. Een lancering die beperkt blijft tot kantine, schoolplein of kroeg is bij voorbaat gedoemd te mislukken. Goede podia zijn: zeer populaire websites (GeenStijl bijvoorbeeld, de bakermat van het woord swaffelen), radio, tv, landelijke dagbladen (niet het lokale sufferdje) en de Tweede Kamer. Denk hierbij aan belangrijke debatten, uitgezonden door belangrijke programma’s op radio en tv.

Wat verder helpt is dat je een bekende Nederlander bent, bij voorkeur een bekende politicus, cabaretier, schrijver of sporter. Naar de Henk-en-Ingrids wordt nu eenmaal minder goed geluisterd dan naar Mark Rutte, Geert Wilders of Johan Cruijff.

Dan is er nog een ingrediënt dat zich moeilijk laat isoleren: voel de tijdgeest aan. En vat dit vervolgens samen in een kort woord, liefst een beeldend woord dat meteen duidelijk is, ook voor wie het voor het eerst hoort.

Goed: stoeproken (de Vlaamse winnaar van 2011). Veel minder goed en vast weer snel vergeten: tuigdorp (de Nederlandse winnaar van 2011). Want is een tuigdorp een dorp waar tuig woont of dat is opgetuigd, bijvoorbeeld met vlaggetjes tijdens een WK?

Was de tijgermoeder nog niet gesignaleerd? Verzin haar, kom er volop mee in de media en je hebt een succesvol nieuw woord gelanceerd. Alternatief recept: ga bij een fabrikant werken die veel succesvolle nieuwe producten in de markt zet, bijvoorbeeld iPads, iPods en iPhones. Je naam komt niet in Van Dale, maar wellicht wint jouw productnaam het tijdens de marketingvergadering.

Nog een laatste mogelijkheid: word ambtenaar in Den Haag. Bedenk een nieuw woord voor iets wat voor iedereen verplicht wordt, het boxenstelsel bijvoorbeeld. Saai, maar succes verzekerd.

Ewoud Sanders

Ewoud Sanders is taalhistoricus en journalist.

    • Ewoud Sanders