Hervormingen of juist niet

President Medvedev heeft vanmiddag in zijn jaarlijkse ‘toespraak tot de natie’ ineens een aantal hervormingen van het politieke systeem aangekondigd. Vóór de verkiezingen hoorde je hem daar niet over, maar nu er enkele tienduizenden Russen de straat op zijn gegaan - en zaterdag weer gaan - uit verontwaardiging over de gigantische stembusfraude bij de parlementsverkiezingen van begin december, houdt het Kremlin zich ineens niet meer doof voor de ‘stem des volks’. Er heerst dus blijkbaar enige paniek bij de machthebbers, die zich anders altijd vrij arrogant opstellen als het over inmenging in hun zaken gaat.

De  belangrijkste hervorming is ongetwijfeld de terugkeer van de rechtstreekse verkiezing van regionale gouverneurs, die onder het presidentschap van Vladimir Poetin in 2004 werd afgeschaft. Dit is een interessante ontwikkeling, aangezien Verenigd Rusland-kandidaten voor die posten het in veel regio’s straks zullen afleggen tegen communistische concurrenten.

Ook kondigde Medvedev een aantal andere voornemens aan, zoals het verminderen van het aantal handtekeningen, benodigd voor kandidaten die willen deelnemen aan de presidentsverkiezingen, en een versoepeling van de regels voor de registratie van politieke partijen, al blijft dat registreren een vrij lastige zaak voor iedere partij die niet op het gouden paard van staat door het land kan rijden.

En dan wil hij nog de helft van de Doema laten bezetten door  parlementariërs, die een persoonlijk mandaat van de kiezers hebben gekregen en niet van partijlijsten afkomstig zijn, zoals nu het geval is.

Opvallend was ook het voorstellen van de oprichting van een staatstelevisiekanaal, dat niet onder staatstoezicht staat. Maar volgens directeur Ernst van het Eerste Kanaal, moeten kijkers die naar dat kanaal willen overschakelen daar wel uit eigen zak voor betalen.

Door te zeggen dat Rusland ,,democratie en geen onrust” behoeft, lijkt Medvedev nu enigszins tegemoet te komen aan de betogers, al is hij niet op hun eisen ingegaan om voorzitter Tsjoerov van de kiescommissie te ontslaan en nieuwe parlementsverkiezingen uit te schrijven. Zijn hervormingen lijken dan ook vooral bedoeld om de middenklasse gerust te stellen, net zoals het naar voren schuiven van oligarch Michail Prochorov als liberale presidentskandidaat dat is. Prochorov wil, mocht hij president worden, overigens onmiddellijk zijn ex-collega Chodorkovski vrijlaten.

Medvedev waarschuwde de demonstranten van komende zaterdag ervoor dat pogingen om onrust te zaaien niet worden getolereerd. Evenmin moet het  buitenland  zich met Ruslands binnenlandse zaken te bemoeien. Dat laatste is een verwijzing naar eerder gedane beschuldigingen van premier Poetin, dat de betogers worden aangemoedigd door de Verenigde Staten.

Medvedev zei in zijn toespraak begrip te hebben voor de roep om verandering. ,,We moeten alle actieve burgers een wettelijke kans geven om deel te nemen aan het politieke leven.”

Het klinkt mooi, maar als je kijkt naar al het andere wat hij tijdens die toespraak zei, zoals zijn voornemen om nu eens eindelijk de corruptie aan te pakken,  de salarissen en de pensioenen te verhogen, meer geld voor cultuur en onderwijs uit te geven, etc., dan besef je dat hij dat al vier jaar toezegt en dat er heel erg weinig van terecht is gekomen.

Duidelijk was wel dat even later bekend werd dat vicepremier Sergej Ivanov de opvolger is van Narysjkin (die Doemavoorzitter is geworden en gisteren eveneens furore maakte door te zeggen: ,,De Doema is een plaats voor debat”) als hoofd van de presidentiële staf. Ivanov is een machtige oud-KGB’er, die samen met Poetin in Leningrad nog de schemerlamp op de gezichten van dissidenten heeft gezet, zo vertelde een van hen me een tijdje geleden. Sindsdien behoort Ivanov tot Poetins intieme machtscirkel en is hij een van de pijlers van het autocratisch systeem. Dat juist hij tot hoofd van de presidentiële staf is benoemd, wijst allerminst op hervormingen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    • Michel Krielaars