De goeroe was omstreden én populair

Hij was de eerste financiële goeroe van Nederland. Rienk H. Kamer zorgde ervoor dat fiscaal Nederland in de ban raakte van de superaftrek.

Rienk Kamer tijdens zijn symposium over hoe je rijk kunt worden in het Congres gebouw in Den Haag. FOTO: BRAM BUDEL Bram Budel

In Elsevier beschreef hij in 2001 zijn ideale dood: op zijn 94ste, met een pen in de hand, halverwege een zin voor de nieuwe Financiële Strategie. Maar zijn dood kwam eerder – op 68-jarige leeftijd is beleggingsdeskundige Rienk H. Kamer na een kort ziekbed overleden. Hij stierf op 9 december, zo is gisteren bekendgemaakt.

Financiële Strategie was de naam van zijn eigen beleggingsblad (opgericht in 1985) en zijn adviesbureau. Daarnaast organiseerde Kamer ieder jaar een symposium voor beleggers – het grootste van de Benelux, waarbij hij zichzelf vaak begeleidde op de piano.

„Je kunt de Nederlandse bevolking als volgt verdelen: dertig procent is Kamer-fan; dertig procent is Kamer-hater; dertig procent vindt mij een interessant figuur; en de rest van de Nederlanders kent mij niet.” Dat zei de beursgoeroe in 1990 in NRC Handelsblad.

Op dat moment was hij door de rechtbank van Amsterdam vrijgesproken van verduistering en oplichting via zijn beleggingsproject American Land Program. De aanklacht was dat hij duizenden beleggers voor in totaal enkele miljarden guldens zou hebben opgelicht. Wel werd Kamer veroordeeld tot een boete van 2.500 gulden. Wat de Amerikaanse officier van justitie Rossbacher ooit ‘de grootste fraudezaak van deze eeuw en misschien wel van de mensheid’ heeft genoemd, eindigde in een boete van een paar mille. Bij het American Land Program ging het om de belastingconstructie. Zou de (woestijn)grond ooit rendabel worden dan was dat meegenomen, maar het ging om de superaftrek.

Rienk Hendricus Kamer besluit op zijn twaalfde journalist te worden. In 1943 in Rotterdam geboren, groeit hij op in een gereformeerd burgerlijk milieu. De latere staatssecretaris van financiën mr. A. Nooteboom was zijn buurman. „Ik heb zijn eerste artikel voor het gereformeerd huis-aan-huisblad de Havenloods nog van adviezen voorzien”, zei Nooteboom in 1990. „Daar heb ik vaak aan moeten denken toen ik als staatssecretaris Rienk met zijn American Land Program tegenkwam op mijn pad.”

Kamer was ervan overtuigd dat hij een legale belastingtruc had ontdekt, ook al zeiden de toenmalige minister van Financiën Duisenberg en zijn staatssecretaris Nooteboom dat ze de ‘grap niet zullen pikken’. Eind jaren zeventig is fiscaal Nederland in de ban van de superaftrek. Op de nieuwjaarskaart van 1979 die Kamer aan zijn relaties stuurt, wordt de controverse beeldend vertolkt. Onder het toeziend oog van Vrouwe Justitia is Rienk Kamer aan het touwtrekken met staatssecretaris Nooteboom, met Kamer als rijmelaar: hij heeft wel veel noten op zijn zang, /doch zingt eentonig in de 2e Kamer: nee/de echte Kamer maakt dat niet bang, /want die staat op de wet, en zegt: je maintiendrai.

Op 16-jarige leeftijd schrijft Kamer een kritisch opstel over een aantal leraren van de Hogere Burgerlijke School Schiebeek in Rotterdam. Het betekent het voortijdige einde van zijn schoolcarrière. Twee jaar later wordt hij verslaggever bij Het Parool. Om zijn inkomsten te vergroten, schrijft Kamer ook voor een aantal Duitse bladen. Begin jaren zestig vertrekt Kamer naar de Bondsrepubliek waar hij onder meer werkt bij Der Spiegel en het financieel-economische tijdschrift Capital.

In 1974 neemt Kamer het besluit om zijn geld te gaan verdienen in de financiële dienstverlening. Door zijn column in het weekblad Panorama en zijn bestseller Alles over geld (1976) is zijn naam als financiële goeroe in Nederland gevestigd.

Kamer waarschuwde al in 2005 dat de VS in ernstige problemen zouden komen door de hoog opgelopen staatsschuld. Verder verdiende hij een fortuin door vroegtijdig in te spelen op de beleggingsmogelijkheden in Azië, met name India. De afgelopen jaren adviseerde hij ook de kijkers van Business Class, het tv-programma van zijn vriend Harry Mens, om te investeren in Griekse obligaties.