Belgische bonden gevenrechten niet zomaar prijs

België ligt stil: ambtenaren staken tegen versobering van de pensioenplannen. De actie leidt tot spanningen binnen de nieuwe regering van premier Elio Di Rupo.

Trade union members block on December 22, 2011 the road into Brussels during a 24 hour general public sector strike to protest a pension reform plan. The latest anti-austerity movement to grip Europe shut down transport links across the kingdom. Postal workers, teachers, public broadcasters and prison guards joined the 24-hour strike against a pension overhaul plan by the new government of Socialist Prime Minister Elio Di Rupo, who took office on December 6. AFP PHOTO / OLIVIER VIN - BELGIUM OUT - AFP

Bij de ingang van station Brussel-Zuid staan deze ochtend groepjes actievoerders, toeristen die niks weten van een staking en de daklozen die er altijd zijn. Er is koffie, er is muziek.

Een piloot van Brussels Airlines loopt rond met een affiche op zijn borst: ‘De automatische piloot is gelukkig nog maar 27’. Hij is zelf 38 en zegt dat hij razend is. Door de nieuwe plannen van de regering-Di Rupo moeten hij en zijn collega’s jaren langer doorwerken dan ze hadden gedacht, maar ze moeten wel de extra toeslag van 14,12 procent op hun salaris – voor hun eigen, speciale pensioenregels – blijven betalen.

„De meeste piloten worden afgekeurd voordat ze 55 zijn. Ze konden na 34 dienstjaren met pensioen, maar nu pas na 45 dienstjaren. Wat moeten ze doen? Hamburgers draaien in een kantine?”

In heel België staken vandaag de overheidsdiensten tegen de hervorming van de pensioenen: Belgen hoeven niet langer te werken dan tot hun vijfenzestigste, maar ze zullen pas later met vervroegd pensioen kunnen gaan: niet al bij 60 jaar zoals de meeste ambtenaren nu, maar pas bij 62. Ze moeten meer dienstjaren hebben voordat ze ervoor in aanmerking komen en er komt een andere, minder gunstige regeling voor de berekening van de hoogte van dat pensioen.

Het openbaar vervoer staat stil, vuilnis wordt niet opgehaald, post wordt niet bezorgd, overheidsloketten zitten dicht, scholen bieden alleen maar opvang, geen les. Personeel in ziekenhuizen, gevangenissen en verzorgingstehuizen doen alleen wat dringend nodig is.

Pascal Wulleman (47), conducteur op de Thalys, staat bij de ingang van het station en legt toeristen uit dat er bussen rijden naar Amsterdam, Lille en Aken. Hij zegt dat hij vooral kwaad is omdat er bij de pensioenen voor politici voorlopig niets verandert: die kunnen na twintig dienstjaren ophouden met werken. Parlementariërs hebben gezegd dat ze hun eigen regels ook gaan bekijken. „Dat zeggen ze, ja”, zegt Wulleman. „Ik moet het nog zien.”

Het plan over de pensioenen komt van de hele regering-Di Rupo – met socialisten, christen-democraten, conservatieven en liberalen. Maar het verzet ertegen richtte zich de afgelopen dagen vooral op één minister, de Vlaamse liberaal Vincent Van Quickenborne die over de pensioenen gaat.

Van Quickenborne wilde per se dat het Belgische parlement nog vóór het eind van het jaar over de nieuwe regels stemt, waardoor ze snel geldig zijn. „Anders zijn we weer een jaar kwijt”, zei hij – België stond politiek bijna anderhalf jaar stil, omdat het steeds maar niet lukte om een regering te vormen.

De snelle pensioenhervorming kan de nieuwe regering een krachtdadig imago geven, wat volgens sommige politiek analisten precies is wat België nodig heeft na de langdurige politieke problemen.

Maar collega-ministers leken er vooral veel moeite mee te hebben. Sommige klaagden anoniem in kranten dat Van Quickenborne „niet handig communiceerde”. Hij had al gezegd dat deze verandering een eerste stap was naar een ‘eenheidspensioen’ – voor iedereen dezelfde regels – en dat stond niet in het regeerakkoord.

De conservatieve Franstalige Minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet zei in De Standaard dat ze „de onrust bij de mensen” begreep. Ze was niet gelukkig met de snelheid waarmee de plannen werden doorgevoerd. „We mogen niet vergeten dat er mensen zitten achter de cijfers en statistieken.”

Van Quickenborne zelf vindt dat hij doet wat gedaan moet worden. In een speech op de universiteit van Leuven zei hij eerder deze week: „Misschien raak ik daardoor niet meer verkozen. Dat zullen we dan wel zien.”

Zijn collega’s zeiden de afgelopen dagen dat Van Quickenborne de staking had kunnen voorkomen als hij van tevoren uitvoeriger had overlegd met de vakbonden. Maar het zou hem juist wel goed uitkomen om in heel België bekend te staan als de man die een grote staking trotseerde om België economisch vooruit te helpen. Volgens Van Quickenborne levert de pensioenhervorming het land in 2016 anderhalf miljard euro op. En de Europese Commissie wil al heel lang dat België de pensioenen hervormt.

„We staan onder curatele van Europa”, zegt Edwin De Deyn, voorzitter van de socialistische vakbond voor middelbaar en hoger opgeleid personeel. „Maar de vraag is: moeten we ons daarbij neerleggen? We kunnen sociale afbraak niet accepteren.”

Belgische werkgevers wijzen erop dat de plannen lang niet zo ver gaan als in Nederland en Duitsland, waar de pensioenleeftijd wordt verhoogd van 65 naar 67.

De Deyn is niet onder de indruk. ,,We weten allemaal dat we langer moeten werken. Maar dat moet dan goed worden geregeld. De werkgevers zullen moeten zorgen voor werkbaar werk voor mensen die wat ouder zijn. Dat doen ze nu niet.”

    • Petra de Koning