Waarom heeft een pot zo'n lastige rand?

Niek Vermeer (15) vraagt zich af waarom verschillende potten met beleg, bijvoorbeeld chocoladepasta, een onhandige rand aan de bovenkant hebben. Wanneer de pot bijna leeg is, blijft daar altijd „enorm veel” onder zitten. Waarom kan de rand van zo’n pot niet gewoon recht omhoog lopen? Dat is niet alleen handig, schrijft hij, maar mogelijk ook economisch voordelig. Een gemakkelijke pot gaat immers gemakkelijker en dus sneller leeg.

Chocoladepasta onder de rand, iedereen wordt er vroeg of laat wel mee geconfronteerd. De volhardende eter gaat deze uithoek in de pot te lijf met een lepeltje of een stukje boterham, de luie donder gooit de pot met chocopastaresten zó de glasbak in. Geen van beide een fraai gezicht.

Navraag bij het Glasmuseum in ‘glasstad’ Leerdam leert dat de bolling bovenin een pot er niet voor niets zit. „Volgens onze glasblazer maakt het de pot sterker”, zo laat een medewerkster van het museum weten. Een grote, recht omhoog lopende pot met schroefrand kan gemakkelijker stuk worden gedraaid. „Het zou de hele pot meenemen”, aldus de medewerkster.

Volgens Fred Veer, docent materiaalwetenschap aan de TU Delft, is dat niet het hele verhaal. „Als je in de supermarkt naar de jampotten kijkt zie je ook rechte potten. Deze draai je ook niet kapot. Het kan dus wel.” Het voordeel van een bolling zou kunnen zijn dat de pot iets stijver wordt en daardoor minder weegt. Veer: „Je kan dus iets meer potten op een vrachtwagen kwijt.”

Maar volgens Veer is herkenbaarheid eigenlijk de belangrijkste reden om een pot op een bepaalde manier vorm te geven. Een pot Nutella herken je meteen in het rek. De peervormige wijnfles van Mateus Rose ook. De oploskoffie van Nescafé zit ook in een opvallende pot, die van huismerken vaak niet. „Ik denk dat de herkenbaarheid van het product zwaarder weegt dan enig technisch voordeel”, zegt Veer.

Ook rechte potten hebben overigens altijd een kleine uitbolling of verdikking naar de opening toe. Dat komt door de schroefdraad. Door de scherpe hoek hierin (in de aanloop naar de schroefdraad) staat er op die plek meer spanning op het glas. Om die op te vangen moet dat deel van de pot dus wat dikker zijn.

Stéphane Alonso

    • Stéphane Alonso