Mooi werk was het niet, daar bij Zalco

Aluminiumsmelter Zalco is failliet. De fabriek van de Amerikaanse investeerder Gary Klesch is een van de grootste werkgevers van Zeeland. Een laatste reddingspoging van minister Maxime Verhagen mocht niet baten.

Vlissingen- De smeltovens van Aluminiumfabriek Zalco in Vlissingen Oost. Zalco, voorheen Pechiney en Alcan genaamd is al langer in financiele problemen. Frank Viergever

Voor de derde keer deze avond maakt Henk van Beers van vakbond CNV zijn punt. „De WW, mensen, is anders dan je altijd op verjaardagsfeestjes hoort, geen paradijs. De WW is keihard en daar gaan we niet om heen draaien.”

Een bedeesde juriste van CNV Vakmensen heeft net uitgelegd dat werklozen ook banen moeten aanvaarden die 1,5 uur reistijd vergen. Voor een enkele reis. In het zaaltje van Hotel Goes klinkt collectief gemompel uit de mond van pakweg 90 man: sjonge.

De mannen in de zaal noemen zich smelters, procesoperators, kraanmachinisten en gieters. Ze werkten bij aluminiumsmelter Zalco in Vlissingen. Zalco, voluit Zeeland Aluminium Company, sloot vorige week donderdag de fabriek aan de Westerschelde. Met 610 werknemers was het failliete bedrijf een van de grootste werkgevers van Zeeland. Volgens lokale politici zullen er bij toeleveranciers nog eens honderden ontslagen vallen.

Curator Benne van Leeuwen voert er nu het bewind. Volgens hem heeft het faillissement drie oorzaken. Eén: auto- en vliegtuigfabrikanten bestelden door de recessie minder aluminium. Twee: de prijs van aluminium daalde dit jaar met eenderde. Drie: de prijs van energie steeg fors door het besluit dit voorjaar van Bondskanselier Angela Merkel om Duitse kerncentrales in 2022 te sluiten. Aanleiding was de kernramp in het Japanse Fukushima.

Zalco was een van de grootste elektriciteitsverbruikers van Nederland. Het verbruikte net zoveel stroom als een middelgrote stad. Waarom zusterbedrijf en smelter Aldel in Delfzijl nog wel overeind staat, kan de curator niet zeggen. Eigenaar Gary Klesh reageerde niet op een verzoek om commentaar.

Vraag de mannen in Goes hoe je aluminium maakt en ze antwoorden: simpel. Je neemt aluinaarde, cokes en heel veel stroom. Dan krijg je aluminium. Licht spul, om blikjes van te maken, of auto’s. Mooi werk was het niet. Een aluminiumfabriek is geen werkgever waarvan je droomt, zegt teamleider Eric Moreau (29). „Ik werkte er omdat het een grote werkgever is in Zeeland.” Maar de collega’s waren goeie lui. De mannen draaiden continudiensten. „Zo zit je te dollen op de nachtdienst, zo is de poort dicht,” zegt Kees van Dalen (60). Hij werkte 37 jaar in de fabriek.

Van Dalen heeft op deze maandagavond, net als veel anderen, zijn vrouw meegenomen. Dat is verstandig, zegt Van Beers van CNV. Want als je net ontslagen bent, is het moeilijk om informatie op te nemen. De zaal mag vragen stellen aan de juriste van CNV en aan een pensioenconsulent van pensioenfonds PME.

De CNV-bestuurders lijken verontwaardigder dan de werknemers zelf. Jaap Jongejan, voorzitter van CNV Vakmensen, komt halverwege de avond langs om de mannen toe te spreken. „Als er een paar herten in de Oostvaardersplassen doodgaan, staat de Tweede Kamer op zijn kop. Als jullie geen eten hebben, staat hier niemand.”

Als de CNV’ er klaar is, wordt er geklapt. Het is het enige applaus van de avond en het klinkt eerder beleefd dan gepassioneerd. De mannen in de zaal zijn berustend, niet woedend. Ze zagen ook wel dat het niet goed ging met het bedrijf. Al twee keer in de afgelopen drie jaar vroeg Zalco hen om eenvijfde van hun salaris in te leveren. Dat weigerden ze.

„We zagen wel dat het trekken aan een dood paard was,” zegt Frans Theunissen (61), voorzitter van de Ondernemingsraad en 28 jaar als smelter in dienst. Zalco was geen concern meer, zegt hij, „maar een winkeltje van meneer Klesch.” De investeerder Klesch nam in 2007 de smelterij over van het Canadese bedrijf Alcan, die de oorspronkelijke Franse eigenaar Pechiney had ingelijfd. „Klesch is een Amerikaan met dollartekens op zijn pet,” zegt Theunissen. Klesch verwierf in de jaren negentig faam als handelaar in de schulden van DAF en Fokker.

Begin december is Klesch nog op bezoek geweest bij Maxime Verhagen (CDA), minister van Economische Zaken. Volgens een bron op het ministerie wilde Klesch een voorschot van 5 miljoen euro van elektriciteitsdistributeur Tennet.

Verhagen heeft daarna met staatsbedrijf Tennet gesproken, dat vervolgens een voorstel deed. Een voorwaarde van Tennet was dat Zalco een bankgarantie regelde. Die wilde of kon Zalco niet leveren. Curator Van Leeuwen zegt niets van zo'n aanbod te weten.

De mannen in het zaaltje in Goes vinden de WW streng klinken. Maar ja, er wordt ook misbruik van gemaakt. Dus dat er regels zijn, begrijpen ze wel. De meesten zijn al aan het solliciteren. De jonge Eric Moreau heeft al een sollicitatiegesprek. Vooral de veertigers en vijftigers maken zich zorgen over hun toekomst. De zestigers denken de WW wel te overleven tot aan hun vroegpensioen.

Het enige waar ze allemaal nijdig van worden is minister Henk Kamp (VVD) van Sociale Zaken. Dat hij heeft gezegd dat mensen maar naar Groningen moeten verhuizen voor een baan, vinden ze absurd. „Die man is van een andere planeet,” zegt Rinus Schroevers (49), hoofd bediening. „Dan verhuis ik naar Groningen en sta ik daar na een half jaar ook op straat. Ik weet dat je je best moet doen, maar er zijn grenzen."

Curator Van Leeuwen voert gesprekken met geïnteresseerde kopers. Een van hen „onderzoekt een gehele voortzetting van de fabriek.”

    • Marike Stellinga