Emissiehandel faalt door prijs

De handel in emissies van broeikasgassen werkt niet, omdat de prijs van CO2 te laag is. Het Europees Parlement wil daarom emissierechten uit de handel halen.

FILE - In this Dec. 16, 2009 file photo, steam and smoke rises from a coal power station in Gelsenkirchen, Germany. Europe's main weapon in the battle against climate change is now fighting for its own survival. In early January, investors in the continent's cap-and-trade system still had to pay some euro14 ($18.30) for the right to emit one ton of carbon dioxide into the air. By last week, the price of one emission allowance had tumbled to a meager euro6.41, making it much cheaper to pollute and slashing the financial incentives for companies to invest in low-carbon technologies. (AP Photo/Martin Meissner, File) AP

Vervuiling heeft een prijs. En die moet hoog genoeg zijn om bedrijven een prikkel te geven om schone alternatieven te bedenken. Daarom was er gisteren in het Europees Parlement brede steun voor een voorstel om het uitstoten van kooldioxide (CO2), het broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde, duurder te maken. Het parlement vraagt de Europese Commissie om de emissiehandel, het paradepaardje van het Europese klimaatbeleid, beter te reguleren.

De prijs van emissiecertificaten – die recht geven op de uitstoot van één ton CO2 – schommelt rond de 6 euro. Voor het bedrijfsleven is het goedkoper om emissiecertificaten te kopen en gewoon door te gaan met vervuilen, dan om milieumaatregelen te nemen. Volgens veel betrokkenen zou de prijs van een ton CO2 minimaal 20 euro moeten zijn en liefst nog hoger. Pas dan is het financieel aantrekkelijk om het productieproces te ‘vergroenen’.

Ook verschillende energiebedrijven willen de emissiehandel nieuw leven inblazen. De EU Corporate Leaders Group on Climate Change (EUCLG) – met bedrijven als Vestas, Shell, Enel en Alstom – heeft de Europese Commissie vorige week in een open brief dringend gevraagd het aantal emissiecertificaten terug te dringen. „Een goed functionerend emissiehandelsysteem met een stevige prijs zal het vertrouwen herstellen in investeringen in schone energie”, schrijft de EUCLG. „Omdat het emissiehandelsysteem van de EU een symbool is van de poging om klimaatverandering te bestrijden en om aan Europese verplichtingen te voldoen, is het essentieel dat Europese instellingen snel actie ondernemen.”

Het overschot aan emissierechten is ontstaan doordat in het verleden te veel certificaten zijn uitgedeeld. Toen de emissiehandel in 2005 van start ging mochten landen min of meer zelf bepalen hoeveel rechten bedrijven ontvingen. Veel landen gingen ruimhartig om met verzoeken van bedrijven. Later werd dat enigszins aan banden gelegd en vanaf 2013 worden de emissierechten deels geveild. Maar door de economische crisis is de productie van veel bedrijven gedaald, waardoor ze opnieuw emissierechten overhielden.

Daarnaast wordt de emissiehandel gek genoeg belemmerd door andere Europese maatregelen die goed zijn voor het klimaat. De richtlijnen voor energie-efficiency in bedrijven worden strenger – mede op verzoek van het Europees Parlement. Maar hoe efficiënter hun energiebeleid, hoe lager hun CO2-uitstoot, hoe lager de vraag naar emissierechten.

Toch moeten de normen voor energie-efficiency van bedrijven omhoog, vindt Bas Eickhout, Europarlementariër voor GroenLinks. Energiebesparing is de goedkoopste vorm van klimaatbeleid, zegt Eickhout in een telefoongesprek vanuit Brussel. „Uitstoot die je niet doet, hoef je ook niet met vervangend beleid te reduceren.” Zonder extra maatregelen kan Europa nooit voldoen aan de energiebesparing die het zichzelf heeft opgelegd.

„Nederlandse bedrijven hebben bijvoorbeeld een convenant met de overheid gesloten om jaarlijks 2 procent energie te besparen, maar ze hebben afgelopen jaar slechts 1 procent gehaald”, aldus Eickhout. „Met het bestaande beleid haalt de EU tot 2020 slechts een reductie van 9 procent en niet de afgesproken 20 procent.”

Emissiehandel blijft echter nodig, vindt Eickhout. Maar die zal pas werken als het aantal emissiecertificaten fors omlaag gaat. Hoe fors? Daarover is het Europees parlement verdeeld. Het gisteren aangenomen voorstel bevat een amendement waarin wordt gepleit voor een reductie van 1,4 miljard ton (15 procent van de emissierechten die volgend jaar geveild gaan worden). Maar dat werd met een meerderheid van slechts één stem aangenomen.

Had het parlement niet beter kunnen vragen om een aanscherping van de algemene Europese doelstelling voor emissiereductie – niet met 20 procent tot 2020 zoals afgesproken, maar met 30 procent? Dat was politiek niet haalbaar, zegt Eickhout. Ook al komt het huidige voorstel bijna op hetzelfde neer.

    • Paul Luttikhuis