DNB keert door eurocrisis niet uit

De Nederlandsche Bank geeft een winstwaarschuwing af want het risico is gestegen dat leningen aan de Europese Centrale Bank en aan particuliere banken, niet geheel worden terugbetaald.

The site of the new headquarters of the European Central Bank (ECB) called Skytower during construction works in Frankfurt, Germany, Monday, Dec. 19, 2011. The ECB is scheduled to move into the new building in the eastern part of Frankfurt in 2014. (AP Photo/Michael Probst) AP

Over vorig jaar nog een dividend van 1.567 miljoen euro. Over 2011 vooralsnog niets. Dat is de harde werkelijkheid voor minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) als aandeelhouder van De Nederlandsche Bank. De centrale bank houdt er volgens een brief van de minister aan de Tweede Kamer „ernstig rekening” mee dat zij door de eurocrisis „in plaats van de in de begroting geraamde winst, een lagere winst of zelfs een verlies moet presenteren”. De ‘winstwaarschuwing’ moet ook voor de minister als een verrassing zijn gekomen. Eind november ging De Jager in zijn Najaarsnota nog uit van een dividend van 1.119 miljoen euro. Daar is nu door het weggevallen interim-dividend van 575 miljoen een gat ingeslagen.

1 Waarom heeft De Nederlandsche Bank vorige week besloten om het interim-dividend niet uit te keren?

Dat heeft alles te maken met de eurocrisis, maarscheutig met informatie is DNB niet. Het komt er op neer dat de centrale bank het risico hoger inschat dat leningen, met name aan de Europese Centrale Bank (ECB) en aan particuliere banken, niet (volledig) worden terugbetaald. In de brief van De Jager wordt gesproken van „risico’s in de monetaire portefeuilles (...) en kredietverstrekking”.

Maar de bank gaat er niet van uit dat 2011 sowieso verliesgevend wordt, benadrukt een woordvoerder van DNB. Als reactie op de ‘winstwaarschuwing’ van de bank stelde een zegsman van de ECB dat de kans op verlies erg klein is. Alleen als een land failliet gaat, zou DNB in de rode cijfers komen. „Wij hebben gewoon voor prudentie gekozen. Daarom staan die woorden van de ECB ook niet haaks op onze beslissing”, aldus de woordvoerder van DNB. „Dat er geen interim-dividend wordt uitgekeerd, wil helemaal niet zeggen dat er volgend jaar over 2011 geen slotdividend wordt uitgekeerd.”

2 Heeft DNB wel eens vaker geen dividend uitgekeerd?

Ook in 2003 bleef de minister van Financiën met lege handen staan. In dat jaar bedroeg de winst slechts 371 miljoen euro, tegen 743 miljoen een jaar eerder. Alles wat toen nog rustig in het eurogebied: ten opzichte van de sterke euro was de dollar minder waard geworden, waardoor een afwaardering moest plaatsvinden. Over 2010 boekte DNB nog een winst van 1.649 miljoen, hoofdzakelijk voortkomend uit rentebaten en beleggingen. Die winst leverde de begroting voor dit jaar nog een slotdividend op van 544 miljoen euro. Dat geld is in elk geval binnen.

3 Wat zijn de gevolgen voor de begroting? Moet de tegenvaller worden gecompenseerd?

Nee, dat is niet het geval. Opvallend, want de gebruikelijke dividenduitkeringen van DNB behoren ook tot de gebruikelijke inkomsten van de schatkist. Die worden dus niet als meevaller beschouwd die – in Haags jargon – „buiten het uitgavenkaders” worden gehouden. Dan zou je verwachten dat ook tegenvallers effect hebben op het huishoudboekje.

Toch hoeft De Jager het misgelopen, althans begrote, interim-dividend van 575 miljoen euro niet te compenseren. Dat komt door begrotingsregel 24. Die bepaalt dat alle mee- en tegenvallers die te maken hebben met de stabiliteit van het Eurogebied niet meetellen in de lopende in- en uitgaven. De tegenvaller komt dus direct ten laste van (of ten goede aan) de staatsschuld. Hierdoor gaat het verwachte begrotingstekort over 2011 naar 4,6 procent.

Dat is 0,1 procentpunt hoger dan de Najaarsnota laat zien. Ten opzichte van de Voorjaarsnota gaat het om een verslechtering van een vol procentpunt. De bijstelling van het tekort zal niet leiden tot extra bezuinigingen omdat het kabinet in zijn Startnota van een jaar geleden uitging van een tekort van 4,0 procent, waarmee de afgesproken ‘signaalmarge’ van 1 procent niet wordt overschreden.

    • Erik van der Walle