Die hebben we nodig

Ondanks de crisis stijgt de werkgelegenheid doordat babyboomers afzwaaien.

Maar de hausse in rechten en informatica is voorbij. De zorgsector heeft de toekomst.

Jos Verlaan

Advies aan alle leerlingen die binnenkort een studie moeten kiezen: ga geen rechten studeren. In de top-10 van de minst gevraagde beroepen tot 2016 staan ‘juristen’ op nummer 2. Ook nauwelijks nodig, volgens dezelfde top-10, in willekeurige volgorde: economieleraren, informatici en journalisten. Het minst gewild: rijschoolleraren.

Gisteren verscheen het tweejaarlijks onderzoek van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. De toon is verrassend positief: ondanks de aanstaande recessie zal de werkgelegenheid tot 2016 groeien met gemiddeld 0,4 procent per jaar. In de komende jaren heeft daarom één op de drie schoolverlaters – mits hij of zij een diploma heeft gehaald – „een goed tot zeer goed arbeidsmarktperspectief”.

Vooral in de medische sector en de zorg zullen er in de komende jaren grote tekorten ontstaan. Wie honderd procent zeker wil zijn van een baan, moet verpleegkunde gaan studeren. Of werktuigbouw. Of, verrassend genoeg: theologie. Want volgens onderzoek zijn er in de beroepsgroep ‘geestelijken’ de grootste knelpunten te verwachten. „Al gaat het bij deze beroepsgroep natuurlijk om hele kleine aantallen”, zegt onderzoeker Didier Fouarge.

Het onderzoek van het ROA is een verfrissend contrapunt in de lange stroom aan pessimistische berichten over de economie. Vorige week nog presenteerde het Centraal Plan Bureau (CPB) sombere ramingen voor 2012. Ook als de eurocrisis niet verder escaleert, komt Nederland volgend jaar in een recessie terecht, aldus het CPB. De werkloosheid zal in dat scenario met 90.000 werklozen toenemen tot 475.000, bijna zes procent van de beroepsbevolking.

In het onderzoek van het ROA is de laatste raming van het CPB niet meegenomen, vertelt onderzoeker Frank Cörvers. De prognoses van het ROA kosten maanden rekenwerk. Maar los daarvan wil Cörvers zich niet te veel richten op de korte termijn. „Wij proberen niet mee te dobberen op het sentiment rond de conjunctuur”, zegt hij. „Wij proberen door de crisis heen te kijken.”

Behalve het economische tij speelt demografie een doorslaggevende rol op de arbeidsmarkt. De belangrijkste ontwikkeling van dit moment: het afzwaaien van de babyboomers, de generatie die is geboren tussen 1945 en 1955. De komende jaren gaat deze groep en masse met pensioen. Als gevolg hiervan zal de ‘vervangingsvraag’ tot 2016 4 procent per jaar bedragen. De instroom van schoolverlaters, 3,5 procent van de beroepsbevolking, is niet voldoende om deze leemte te kunnen vullen. „De middellange termijn laat zien dat er vraag zal zijn naar mensen”, zegt onderzoeker Cörvers.

In sommige beroepsgroepen is de vraag nu al nijpend. Werkgeversorganisatie VNO-NCW luidde vorige maand de noodklok: het technisch onderwijs in Nederland op (v)mbo-niveau is op sterven na dood. Het aantal leerlingen met een technische opleiding is sinds 2004 met dertig procent gedaald. En er zijn nauwelijks meer docenten te vinden die bereid zijn om les te geven in techniek. Dat vak dreigt daardoor bij veel opleidingen te verdwijnen. Terwijl het bedrijfsleven al in 2014 een tekort voorspelt van 38.400 technische vmbo’ers en 23.100 mbo’ers.

Het rapport ‘De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016’ bevestigt die trend. Studenten met een opleiding in de zorg of de techniek hebben de komende jaren de meeste kans op een baan. Wie een diploma in de zorg op zak heeft (medici, paramedici) lijkt bijna verzekerd van werk. De werkgelegenheid in de zorg zal de komende jaren met 2,7 procent groeien. Het carrièreperspectief geldt voor alle opleidingsniveaus in de zorg. Maar vooral voor verpleeghulpen en verpleegkundigen, artsen en doktersassistenten ligt het werk voor het oprapen.

Wie gekozen heeft voor een creatieve opleiding (kunstenaars, grafische ontwerpers) komt straks terecht op een arbeidsmarkt die, in vergelijking met andere beroepen het meest ‘krimpt’ (1,4 procent). Wie wil werken in de technische- of industriesector moet er bij de studiekeuze rekening mee houden dat er steeds minder banen beschikbaar zullen zijn voor grafisch productiepersoneel en elektrotechnici (-3,7 procent).

„Een technische opleiding kan vanuit carrièreperspectief een goede keuze zijn”, zegt onderzoeker Didier Fouarge. „Maar de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zijn niet overal zo positief. Wie op mbo-niveau motorvoertuigtechniek studeert, komt niet zo makkelijk aan werk. Dat geldt ook voor hbo’ers die informatica studeren. De hausse in die sector is verleden tijd.”

    • Jos Verlaan
    • Steven Derix En