Voor de ondernemer die zijn grenzen niet kent

Het is de Nederlandse ondernemer Victor Muller niet gelukt. Gisteren sprak een Zweedse rechter het faillissement uit van autofabriek Saab. Nu is het zo dat dit soort reddingsacties zelden over zijn als ze dat lijken. Net als in horrorfilms staat het lijk nog talloze malen op voordat het er écht geweest is. Maar Saab heeft al zoveel bijna-doodervaringen achter de rug dat het doek nu vrijwel zeker gevallen is.

Dat is een verlies voor de Zweedse industrie, voor de werknemers en voor alle andere betrokken. En Muller zelf? Die zei er gisteren ook 13 miljoen euro op achteruit te zijn gegaan. Dat laatste is lastig na te gaan. ‘Durfinvesteerders’ steken zelf eigenlijk zelden eigen kapitaal in hun avonturen, ook al lijkt dat vaak wel zo. Wat zij verliezen is de kans op een deal waarbij ze winst zouden hebben gemaakt, en alle moeite die ze hebben gedaan om het allemaal rond te krijgen. Of dat voor Muller ook geldt? De 13 miljoen komt overeen met het bedrag dat circuleerde over zijn mogelijke winst als de overname door het Chinese Youngman was geslaagd.

Dat is nu dus een opportunity loss geworden, al kan deze term ook makkelijk te breed worden gedefinieerd. Het niet winnen van de hoofdprijs in de aanstaande Oudejaarsloterij kan dan ook worden uitgelegd als een opportunity loss, van in dit geval 30 miljoen euro. Hoe scheef de redenering is? Van alle 4,5 miljoen loten wint er één straks 30 miljoen, en lijden alle andere deelnemers samen een opportunity loss van 13.500 miljard euro. Dat is vergelijkbaar met tien maal het jaarlijkse bruto binnenlands product van Europa. Zo’n verlies is een ‘als’, en dus verbrande turf.

De Nederlander die Zweden zou veroveren: het doet denken aan de Zweed die ooit Nederland zou veroveren. Eind jaren tachtig deed de vastgoedinvesteerder Lars-Eric Magnusson zijn intrede in de Nederlandse zakenwereld. Hij kocht kantoren op, en bleek de voorloper van een Zweedse golf in het Nederlandse vastgoed. Voor wie het niet weet, of al vergeten is: Magna Plaza, het tot winkelcentrum verbouwde voormalige hoofdpostkantoor in het centrum van Amsterdam is destijds door de Zweed naar zichzelf vernoemd, en heet nog steeds zo.

Het had zelfs weinig gescheeld of bij Amsterdam Sloterdijk was een wolkenkrabber verrezen van 210 meter hoog, die geheel in stijl de Larmag-Tower had moeten gaan heten.

Hoe het is afgelopen met Magnusson? Een aftocht, rechtszaken en ander ongerief. De Zweedse investeringsgolf in het Nederlandse vastgoed, destijds ontketend door liberalisering in eigen land, was sowieso niet erg succesvol. Dat gold ook voor de Duitse golf die volgde. Al zullen Nederlandse beleggers in onroerend goed er prima aan hebben verdiend.

Dat blijft de moraal van elk buitenlands ondernemersavontuur. Wat weet jij dat zij daar niet allang weten of al hebben geprobeerd? Waarom verkopen ze dat bedrijf of dat gebouw aan jou, en niet aan een landgenoot, of houden ze het gewoon niet zelf?

Pas als aangetoond kan worden dat de eigen expertise uniek is, of dat het kapitaal dáár niet voor handen is, of als een combinatie met het eigen bedrijf grote voordelen oplevert is er kans van slagen.

In Zweden is geen gebrek aan kapitaal, ze weten er heel goed hoe je een auto maakt, durfinvesteerder zijn daar óók en de synergie met de eigen activiteiten van de Nederlandse overnemer van Saab was niet erg groot. Net zoals in Nederland destijds meer dan genoeg kapitaal en expertise in het vastgoed was. Daar had je de Zweden niet voor nodig. Hooguit om ze te bestraffen voor hun gulzigheid en ze een poot uit te draaien.

Maarten Schinkel