'Kim Jong-un kan bruut zijn'

Het leger van Noord-Korea lijkt te kunnen leven met het leiderschap van de jongste zoon van de overleden leider Kim Jong-il.

The body of North Korean leader Kim Jong-il lies in state at the Kumsusan Memorial Palace in Pyongyang in this still picture taken from video footage of still images aired by KRT (Korean Central TV of the North) December 20, 2011. North Korea was in seclusion on Tuesday, a day after it announced the death of its leader Kim Jong-il, as concern mounted over what would happen next in the deeply secretive nation that is trying to build a nuclear arsenal. REUTERS/KRT via REUTERS TV (NORTH KOREA - Tags: OBITUARY POLITICS TPX IMAGES OF THE DAY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS REUTERS

De vermoedelijke nieuwe leider van Noord-Korea, Kim Jong-un, mag er jeugdig en onervaren uitzien, de jongste zoon van de dit weekeinde overleden Kim Jong-il moet niet worden onderschat. Dit zegt de Leidse hoogleraar Koreastudies, Remco Breuker in een telefonisch gesprek met deze krant.

„Ik denk dat hij wel degelijk aanleg heeft voor hard optreden”, aldus Breuker. Hij verwijst naar de rol van de jonge Kim bij een zuiveringsoperatie in het noorden van het land, waar partijkaders zich volgens de machthebbers in Pyongyang te veel met smokkel bezighielden. Die werden keihard aangepakt. „Hij deed dat heel bruut door sommige partijmensen meteen te laten terechtstellen. Het leidde zelfs tot officiële klachten bij de autoriteiten in Pyongyang, wat heel ongebruikelijk is.”

Accepteert het leger hem als leider?

„Mijn indruk is van wel. Al voor zijn vader Kim Jong-il overleed, werd hij in de militaire propaganda afgeschilderd als een moedige militair, die bij de gewapende incidenten van vorig jaar eigenhandig tientallen tegenstanders had gedood. Ook presenteerden ze hem als een man die als anonieme gewone soldaat altijd zijn laatste korrels rijst deelde met andere soldaten. Hetzelfde verhaal circuleerde trouwens vroeger over zijn vader Kim Jong-il.”

Hoe machtig is het leger eigenlijk?

„De politieke leiders hebben tot nu toe altijd het laatste woord gehad, maar naar mate het land meer geïsoleerd raakte is het leger belangrijker geworden. Er geldt formeel een diensttijd van tien jaar, al wordt daar niet altijd de hand aan gehouden. Bijna elke Noord-Koreaan heeft banden met het leger. De invloed gaat ver. De Koreanen eten graag pijnboompitten en er valt geld mee te verdienen. Het leger heeft veel boomgaarden met pijnbomen ingepikt. Niemand kon zich daar tegen verzetten. Zo gaat het vaker.”

Hoe groot is de kans dat andere generaals een greep naar de macht doen?

„Het is moeilijk voorstelbaar dat een generaal zichzelf naar voren schuift zonder mandaat van de familie Kim. Als het al gebeurt, zou Kim Jong-un in elk geval formeel de leiding behouden.”

In hoeverre zijn de Noord-Koreanen na al die jaren gehersenspoeld?

„Minder dan vaak wordt gedacht. Er zijn veel Noord-Koreanen die dvd’s met Zuid-Koreaanse televisieprogramma’s willen bemachtigen. Dat mag niet maar als je met zo’n dvd werd gesnapt, riskeerde je niet direct een strafkamp. Meestal kon je een inspecteur die zoiets bij je vond nog wel omkopen. Maar kennelijk baart deze praktijk de autoriteiten zorgen, want nu sturen ze er teams met agenten van drie concurrerende diensten op uit, die zich niet makkelijk laten omkopen.”

Hoe groot zijn die strafkampen en wie zitten erin?

„Die kampen vormen een enorm probleem. Het is best mogelijk dat een schatting klopt van Amnesty International dat het gaat om 200.000 mensen. Er zitten dissidenten in maar ook handelaren die door de staat als een ongewenste concurrent voor staatsbedrijven worden beschouwd. Ook falende functionarissen riskeren straffen. In 2010 is een minister terechtgesteld, die schuldig werd geacht aan een mislukte herwaardering van de munt waardoor de rijstprijzen enorm stegen.”

Economisch staat Noord-Korea er beroerd voor?

„Hervormingen op kleine schaal hebben tot een dunne rijke bovenlaag geleid. Maar de meesten moeten heel inventief zijn om rond te komen. Een gezin heeft per maand 100.000 won nodig, maar de gemiddelde ambtenaar verdient maar 3.000 tot 4.000 won. “

Hoe is de verhouding met Zuid-Korea?

„Het interessante is dat er een innig contact bestaat tussen de elites aan beide kanten. Veelzeggend is dat leden van de grote Zuid-Koreaanse zakenfamilie Hyundai zijn uitgenodigd bij de begrafenis. Ook politiek is er veel contact. Het is denkbaar dat de Noord-Koreaanse leiders het land veel meer zullen openstellen voor bedrijven uit het zuiden. Zo zou de welvaart kunnen stijgen, zonder dat zij hun macht hoeven in te leveren.”

    • Floris van Straaten