Honderden kleine scholen moeten straks sluiten

De komende drie jaar moeten 900 dorpsscholen verdwijnen, aldus het het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven. Foto NRC / Merlin Daleman

Schoolbesturen en dorpsbewoners botsen steeds vaker met elkaar over de sluiting van kleine scholen. Het aantal zeer kleine scholen neemt toe door afname van de bevolking in sommige regio’s. Het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven heeft berekend dat de komende drie jaar 900 dorpsscholen moeten verdwijnen.

‘Krimp is onontkoombaar’

Overheden en schoolbesturen waren lang geneigd dorpsschooltjes omwille van de leefbaarheid in stand te houden. Dat verandert, signaleert de onderwijsinspectie in haar laatste Onderwijsverslag.

“Besturen realiseren zich dat krimp onontkoombaar is en dat de kwaliteit van zeer kleine scholen op gespannen voet staat met de hoge kosten voor zulke scholen.”

“Een goed schoolbestuur zal de ogen niet sluiten voor de leefbaarheid van een kleine kern”, zegt Gertjan van Midden, beleidsmedewerker van de PO-Raad, de belangenorganisatie voor besturen in het basisonderwijs.

“Maar wij zien meer en meer schoolbesturen de discussie aangaan: bij welk aantal leerlingen komen we onder de grens van kwalitatief verantwoord onderwijs?”

De gemeente Borger-Odoorn in Drenthe stelde het minimumaantal leerlingen voor een school zelf op vijftig, omdat minder de kwaliteit te veel zou aantasten.

‘Kleine scholen langer bekostigen vanuit het Rijk’

Het Rijk stopt de bekostiging van een dorpsschool als het aantal leerlingen drie jaar minder is dan 23. Minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) wil die termijn verlengen tot vijf jaar. Als het onderwijs goed is, kan zij besluiten een kleiner schooltje toch in stand te houden.

Nederland telde vorig jaar 6.848 basisscholen. Deze kunnen vestigingen hebben in verschillende dorpen. In 2006 waren er nog 6.929 scholen.

De sluiting van een kleine school is een beslissing van het schoolbestuur als het om een bijzondere school gaat. Bij openbare scholen moet de gemeente ermee instemmen. “Dat is lastig, want lokaal en politiek spelen er veel emoties mee”, zegt Van Midden.

“In dorpen hebben de ouders van de huidige schoolkinderen vaak zelf ook nog op die school gezeten. Er zijn gemeenten die ook dat allerlaatste schooltje in stand willen houden, ook als dat qua bekostiging eigenlijk niet meer kan.”

En anders dwingen de bewoners dat wel af. Loppersum in Oost-Groningen wilde vijf schooltjes sluiten, maar kreeg dat na heftig verzet van ouders niet door de raad.

‘Sluiting hoeft geen taboe te zijn’

De Limburgse schoolstichting Movare, met 56 openbare en bijzondere scholen, zegt rekening te houden met de leefbaarheid in dorpen maar de kwaliteit van onderwijs voorop te stellen. Met goede uitleg aan ouders hoeft sluiting geen taboe te zijn, zegt dat “als je dat duidelijk maakt aan ouders en er goede communicatie plaatsvindt, hoeft er geen sprake van een taboe te zijn”, aldus een woordvoerder. Movare heeft sinds 2001 negen vestigingen van scholen gesloten en zes samengevoegd.

Uit onderzoek voor de provincie Zeeland blijkt dat sluiting van de laatste school in een dorp niet altijd de leefbaarheid aantast. In sommige dorpen zonder school waarderen bewoners hun woonomgeving meer dan in sommige dorpen mét school.