'Doe iets goed, of laat het achterwege'

Iedereen in de kleine Amerikaanse schaatsgemeenschap kende The Big Cheese. Bijnaam van schaatscoach Peter Mueller voor zijn vader Paul, die in de jaren vijftig en zestig bij de Madison Speed Skating Club aan de basis stond van vele successen. Niet alleen van zijn zoon, olympisch kampioen in 1976 en later gevierd coach. Ook Eric Heiden, de beste schaatser aller tijden, en diens zusje Beth leerden schaatsen bij de club van Paul Mueller. Net als Dan Immerfall of Connie Carpenter.

Vorige week overleed hij op 85-jarige leeftijd in zijn woonplaats Mequon, Wisconsin. Paul Mueller was onder meer vicevoorzitter van de Amerikaanse bond, teamleider van de nationale shorttrackploeg en tot op hoge leeftijd actief als starter op zijn thuisbaan the Pettit in Milwaukee. De start van de Amerikaanse afstandskampioenschappen werd daar vorige week een paar uur uitgesteld vanwege de begrafenis van Mueller senior, sinds 1998 opgenomen in de nationale Speed Skating Hall of Fame.

„Woi-cí-cka”, verbeterde Mueller bij de WK allround in Berlijn 2008 keer op keer de speaker, die de naam van de Poolse schaatsster verkeerd uitsprak. Wie kon het beter weten dan hij? Later die dag vertelde hij flarden van zijn ongelofelijke levensverhaal.

In 1926 geboren in het Poolse Lodz als zoon van Duitse ouders, vader voormalig wielerkampioen op de baan. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog opgeroepen als piloot in de Duitse Luftwaffe. Neergeschoten in een luchtgevecht in de buurt van de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Een helletocht door de vijandelijke linies terug naar Duitsland, lang vergeefs op zoek naar zijn familie, die op de vlucht was voor het oprukkende Rode Leger. In Hameln kwam de familie uiteindelijk samen. Een vetpot was het niet, de eerste jaren na de oorlog. Oma Lucy schreef een brief naar de Amerikaanse president Truman. In 1953 vertrok de hele familie per boot vanuit Bremen naar New York en van daaruit naar Madison.

Op het meer van Tenney Park leert hij zijn kinderen schaatsen. Peter wint alles, met zijn vader als niets ontziende coach. Samen rijden ze in de weekeinden honderden kilometers naar wedstrijden tegen kinderen uit andere schaatsgekke families. Maar als zijn zoon z’n best niet doet, ziet hij maar hoe hij thuiskomt. Dan is pa halverwege weg. „Do it well or don’t do it at all”, roept hij dan.

Peter’s olympisch goud op de duizend meter in 1976 is ook voor vader Paul en moeder Rita een ultieme beloning. Trots? Dat februariweekeinde van 2008 in het Berliner Sportforum wil senior het niet toegeven. „Die jongen moet geen praatjes krijgen.” Geen enkele rit mist de dan bijna 82-jarige Mueller. Zie hem genieten als bij de loting oude Duitse liedjes worden gespeeld. Terug in zijn land van herkomst. Duitsland en een vleugje Polen. „Woi-cí-cka.”

Door zijn toen al wankele gezondheid ontbrak Paul Mueller vorig jaar bij de WK afstanden in Inzell, hoewel hij in Milwaukee met zoon Peter nog graag de trainingen bekeek van Shani Davis. Het WK allround in Hamar 2009 bleek het laatste internationale toernooi waarbij hij aanwezig was. Mooi gebaar van wereldkampioen Sven Kramer, toen hij op de terugvlucht van Oslo naar Amsterdam zijn stoel in de businessclass afstond aan the Big Cheese.

Maarten Scholten

    • Maarten Scholten