a) grillig b) instabiel c) onbalans

De eerste helft van de competitie zit erop. AZ mag zich de trotse en terechte winterkampioen noemen.

PSV geldt echter als de favoriet voor de landstitel.

Onbalans. Verval. Terugslag. Iedere trainer in de eredivisie zal zijn eigen naam hebben voor de grilligheid die de topploegen van nu de eerste helft van het seizoen zo kenmerkte. De coach die erin slaagt van zijn elftal een stabiel geheel te maken, zal zich de kampioen van 2012 mogen noemen.

Fred Rutten van PSV lijkt de beste papieren te hebben. De kracht van de nummer twee van de eredivisie ligt voorin. PSV was met 48 doelpunten het meest trefzeker. Maar als de doelpuntenmachine hapert, staat de ploeg mentaal onder druk en komt de middelmatige defensie in de problemen. Ajax, FC Twente en AZ kunnen profiteren als de Eindhovense club in oude fouten blijft vervallen.

De leiding in Eindhoven heeft afgelopen seizoenen leergeld betaald, toen PSV twee keer van titelfavoriet uitgroeide tot schlemiel. Rutten was als een kampioenenmaker naar Noord-Brabant gehaald, maar kon de verwachtingen niet waarmaken. De club investeerde fors in een nieuwe spelersgroep – Dries Mertens, Kevin Strootman, Georginio Wijnaldum en Tim Matavz – en gaf Rutten dit seizoen een laatste kans.

Ondanks de relatief positieve balans halverwege het seizoen lijken de wegen van Rutten en PSV zich toch te scheiden. De coach liet vorige week weten dat hij al een besluit over zijn toekomst heeft genomen. En die ligt waarschijnlijk niet in Eindhoven. Hoewel Rutten door de huidige spelersgroep wordt gewaardeerd, betwijfelt de leiding of hij PSV internationale allure kan geven. Rutten zou zichzelf en PSV een dienst bewijzen als hij met een titel het Philips Stadion door de voordeur verlaat.

In tegenstelling tot de afgelopen jaren bewandelt PSV nu de omgekeerde weg. Daar waar de ploeg voorheen in de eerste helft van het seizoen piekte, om vervolgens ver terug te vallen, wordt het jonge elftal van Rutten steeds standvastiger. Wat dat betreft staat het verschil tussen de kansloze nederlaag op de eerste speeldag bij AZ (3-1) en de overtuigende zege bij Heerenveen (5-1) in de zeventiende speelronde symbool voor de ontwikkeling van de ploeg. En die zal zich verder voortzetten.

De kans is nihil dat PSV in de winterstop opnieuw afstand zal doen van bepalende spelers. Daarbij heeft PSV op papier een makkelijker programma dan de concurrentie. PSV krijgt lastige tegenstanders als AZ, FC Twente, Feyenoord, Vitesse en SC Heerenveen nog allemaal thuis – op het duel met Ajax op 25 maart in Amsterdam na. PSV won dit seizoen vrijwel altijd van ‘de kleintjes’ en verloor vooral door gemakzucht van AZ en Feyenoord. AZ mag zich weliswaar nog altijd de verrassende koploper van de eredivisie noemen, het elftal van Gertjan Verbeek lijkt de beste periode al achter de rug te hebben. Na een zeer sterk begin van het seizoen, waarin de club uit Alkmaar niet alleen de meeste punten verzamelde maar ook nog eens het beste voetbal speelde, volgde in december ‘de maand van het verval’.

Na nederlagen tegen Heerenveen, NAC en een gelijkspel bij Excelsior slonk de riante voorsprong in rap tempo. Voeg daar het verwachte vertrek van Brett Holman, Simon Poulsen en Rasmus Elm aan toe en AZ verliest op termijn de aansluiting met de top. Verbeek zal daarom zelfs de vierde plaats met taart vieren.

FC Twente zal bij een dergelijke klassering het seizoen als verloren beschouwen. De club dacht ongestraft Theo Janssen en Bryan Ruíz te kunnen verkopen en onder leiding van Co Adriaanse serieus mee te doen om de titel. Een dubbele misrekening. Zonder de sterspelers mist Twente creativiteit, waardoor de ploeg moeite heeft het spel te dicteren. Zo verspeelde de ploeg punten tegen Roda JC, Heracles en Excelsior.

FC Twente bleef in duels met PSV (2-2 in Enschede) en Ajax (1-1 in Amsterdam) op de been, maar kreeg beide keren een punt te veel. Het wisselvallige Feyenoord zette FC Twente gisteren te kijk: 3-2. Het was veelzeggend dat voorzitter Joop Munsterman zich onlangs liet ontvallen dat hij in de voorbereiding voor het laatst had genoten van FC Twente. Adriaanse deed de kritiek op zijn club af als „ranglijstjournalistiek”. Ook in zijn analyses is Adriaanse weleens sterker geweest.

Collega Frank de Boer heeft vorig jaar met Ajax bewezen dat hij zijn elftal als geen ander uit een geslagen positie kan helpen – met de landstitel als resultaat. De huidige nummer vier van de eredivisie blijft daarbij afhankelijk van fouten van de concurrentie.

Deze week kunnen de vier topclubs elkaar in onderlinge bekerduels (Ajax-AZ en Twente-PSV) nog één keer laten zien wat zij waard zijn. De beker is wel een troostprijs en het winnen van de Europa League is voor Nederlandse clubs te hoog gegrepen. Als Rutten zijn elftal in balans krijgt en op het juiste moment tegen de concurrentie laat pieken, zal hij PSV met een hoofdprijs verlaten.

    • Koen Greven