Spanning na dood Kim Jong-il

Zuid-Korea heeft zijn leger in verhoogde staat van paraatheid gebracht nu Noord-Korea heeft gemeld dat Kim Jong-il (69) zaterdag aan een hartstilstand is overleden. Zoon Kim Jong-un zou de onberekenbare kernmacht gaan leiden.

Pyongyang residents react as they mourn over the death of North Korean leader Kim Jong-il in Pyongyang, in this photo taken by Kyodo on December 19, 2011. Kim Jong-il died on a train trip on Saturday, state television reported on Monday, sparking immediate concern over who is in control of the reclusive state and its nuclear programme. Mandatory Credit REUTERS/Kyodo (JAPAN - Tags: POLITICS OBITUARY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. MANDATORY CREDIT. JAPAN OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN JAPAN. YES REUTERS

Kim Jong-il, de ‘Dierbare Leider’ van het Noord-Koreaanse volk, laat zijn land zwaar verarmd en uitgehongerd achter. In de rest van de wereld wordt met spanning afgewacht wat nu na het overlijden van de 69-jarige Kim zal gebeuren in een van de meest gesloten en onberekenbare landen ter wereld. Kim overleed zaterdag, meldde een snikkende nieuwslezer van de Noord-Koreaanse staatstelevisie.

De beoogde nieuwe leider, de ‘Grote Opvolger’ Kim Jong-un, zijn jongste zoon, erft een kernmacht in een onzekere situatie. Daardoor is Noord-Korea de grootste bron van spanningen in Azië. De VS en Zuid-Korea reageerden vanmorgen zeer op hun hoede.

Pas drie uur na de officiële bekendmaking gingen de vlaggen op de Noord-Koreaanse ambassade in Peking en het consulaat in Shanghai halfstok. Niet alleen Noord-Koreaanse diplomaten in China, maar ook Noord-Koreaanse reizigers op Chinese vliegvelden en grensovergangen waren verrast door het plotselinge bericht. Noord-Koreanen hadden donderdag hun leider nog op tv en in de kranten gezien. Kim Jong-il oogde vermagerd maar gezond. Of zoon Kim Jong-un werkelijk de ‘Grote Opvolger’ is en er geen opvolgingsstrijd gevoerd wordt tussen de generaals en maarschalken is nog onduidelijk.

Kim Jong-un, een gezette jongeman, wiens leeftijd wordt geschat op 28 of 29, werd pas vorig jaar aan het Noord-Koreaanse volk en daarmee de wereld voorgesteld. De volstrekt onervaren opvolger is enkele keren in Shanghai gesignaleerd, vermoedelijk in het kader van een opleidings- en kennismakingsprogramma. Veel eerder dan verwacht neemt hij het leiderschap over van zijn vader die volgende week wordt begraven.

Nog voor de bekendmaking van Kims dood kreeg China het signaal dat het ondanks „intens en overweldigend” verdriet van het Noord-Koreaanse volk business as usual is. Het luchtverkeer van Peking en Shanghai naar Pyongyang werd niet onderbroken, evenals het vracht- en scheepvaartverkeer naar het kluizenaarsrijk. De Brug van de Vriendschap over de grensrivier de Yalu bij het Noordoost-Chinese Dandong blijft open; niet verwonderlijk, want dit is een van de weinige slagaders van Noord-Korea, waaromheen door de internationale gemeenschap een hek van sancties is geplaatst. Het Chinese Politbureau reageerde „diep bedroefd” op het overlijden van „kameraad Kim Jong-il”, die net als zijn vader „een groot vriend” was van China. De Chinees-Noord-Koreaanse vriendschap dateert vanaf de Koreaanse oorlog.

Als reacties van Chinese Korea-specialisten maatgevend zijn, zien de Chinese autoriteiten de dood van Kim ook als een kans op verbetering in het meest instabiele deel van Azië.

Business as usual was het daarom allerminst op de nerveuze beurzen en in de politieke machtscentra van Azië. De onzekerheid over de nieuwe leider, gevoed door het typerende gebrek aan betrouwbare informatie over wat zich in de Noord-Koreaanse machtscentra afspeelt, vertaalde zich in dalende koersen en intensief diplomatiek overleg. Vooral de Kospi in Seoul kreeg klappen.

President Obama werd voor overleg met zijn Zuid-Koreaanse collega en vriend, Lee Myung-bak, uit zijn bed gebeld. Dat resulteerde van Amerikaanse zijde in een zeer voorzichtig getoonzette en vooral afwachtende verklaring. Geplande beslissingen over nieuwe voedselhulpen aan Noord-Korea en eventuele hervatting van het zespartijenoverleg over Noord-Korea’s nucleaire wapens zijn tot nader order uitgesteld.

Amerikaanse Korea-experts, onder wie ambassadeur Christopher Hill, adviseerde „afwachten en geen domme dingen doen of zeggen die in Pyongyang misverstaan kunnen worden”. Obama, die het zespartijenoverleg wil hervatten, opereert omtrent Noord-Korea altijd zeer behoedzaam. Hij onthield zich anders dan zijn voorgangers ook van neerbuigende uitspraken over Kims postuur en haardracht. Met bijna 30.000 soldaten in Zuid-Korea zijn de VS beducht voor Noord-Koreaanse acties die kunnen voortvloeien uit paranoia en misverstanden.

Zuid-Korea verhoogde de staat van paraatheid van het leger en de politie en riep de bevolking op kalm te blijven. De hoop is natuurlijk, zo bleek uit reacties van Zuid-Koreaanse politici en analisten, dat Kims dood goed nieuws is en zal leiden tot een koerswijzing van een in het nauw gedreven, geïsoleerd regime. De gezaghebbende Zuid-Koreaanse hoogleraar politicologie Moon Chung-in, die driemaal bij Kim Jong-il op bezoek is geweest, zei vanochtend, desgevraagd, hoopvol gestemd te zijn. „Uiteindelijk is zijn dood goed nieuws, want Noord-Korea moet de koers wijzigen. Verandering is ook daar onvermijdelijk en noodzakelijk. Maar niemand weet hoe lang het duurt voordat de situatie daar dan weer is gestabiliseerd”, zei Moon Chung-in in een telefoongesprek.

Commentaar: pagina 2 Kim en Noord-Korea: pagina 4-5

    • Oscar Garschagen