Priester als slachtoffer biedt misschien troost

Andries Knevel noemde het rapport van de commissie-Deetman in Door de wereld (EO) „een mokerslag voor de katholieke kerk, een gebrandmerkte geloofsgemeenschap”. In Debat op 2 (NCRV) luidde de centrale stelling: „Het imago van de Rooms-Katholieke Kerk is onherstelbaar beschadigd.”

Maar het waren niet alleen de protestants-christelijke omroepen die dit weekeinde de klokken luidden voor een nieuwe Reformatie. In een met kaarsen en gebrandschilderde ramen opgesierde zaal van Felix Meritis ging Twan Huys voor in een debat van Nieuwsuur (NOS/NTR) dat weinig hoop bood op een dialoog tussen de slachtoffers van seksueel misbruik en de leiding van de kerk in Nederland. Door aartsbisschop Wim Eijk aangeboden excuses werden glashard geweigerd.

In een intelligente analyse probeerde socioloog Paul Schnabel in Buitenhof de vertrouwenscrisis in een bredere context te duiden. In de jaren 60 werd de macht uitgedaagd, nu heeft het publiek twijfels bij de morele autoriteit van instituties als de rechterlijke macht, de politie, de banken, de politici en de kerk. Vaak wordt de waarneming van moreel faillissement gestuurd door getuigenissen van slachtoffers.

En dat is nu juist waar televisie dol op is, op het gezichtspunt van het slachtoffer. In dat opzicht konden alle actualiteitenprogramma’s er maar geen genoeg van krijgen, van de opengebroken emoties van de lang geleden misbruikte mannen en de halsstarrige paniek van de bisschoppen en andere woordvoerders.

Voor één zendgemachtigde leek de kwestie een lastige uitdaging. RKK (de afkorting staat gewoon voor Rooms-Katholieke Kerk) heeft een wekelijks actualiteitenprogramma, Kruispunt, waarin het slachtoffer altijd de meeste aandacht krijgt. Maar er moest toch ook ruimte worden ingeruimd voor de aartsbisschop, die na twee dagen, met klem gevraagd om zelfkritiek, zei dat het de bisschoppen misschien in een eerder stadium had ontbroken aan zichtbare empathie.

Dat maakte priester Antoine Bodar, een van de laatste geloofwaardige katholieke stemmen in de media, in hetzelfde programma goed, door in tranen te vertellen dat hij het niet meer wist, maar dat het niet eerlijk was: „Die misdrijven zijn verschrikkelijk, maar je kunt niet de hele kerk daarop afrekenen, dat kun je niet doen.”

Eerder had hij gezegd dat alle priesters zich verantwoordelijk moesten voelen, maar ook dat hij had gemerkt dat het laten zien van emoties troost kan bieden aan de slachtoffers. Bodar is acteur geweest, maar deze emotie leek authentiek, zij het een goed passend, wanhopig, pr-offensief. Weten wij eigenlijk wel wat de kerk met al die beschuldigingen wordt aangedaan?