Over Toos van der Valk

‘Het is een waargebeurd verhaal in romanvorm en een definitieve afsluiting van het verhaal rondom de ontvoering’, aldus Toos van der Valk tegen De Telegraaf over haar ontvoering, 29 jaar geleden. Het bleek de eerste in een reeks ontvoeringen van succesvolle ondernemers. Een jaar na Toos van der Valk volgde Alfred Heineken, in 1987 Gerrit Jan Heijn. De populairste van de drie, althans in boekvorm, is Peter R. de Vries’ De ontvoering van Alfred Heineken (1987). Dit najaar werd het uitgeroepen tot beste misdaadboek in de Nederlandse geschiedenis. En natuurlijk was er extra aandacht voor het boek omdat De Vries de verfilming lachwekkend noemde. Over Gerrit Jan Heijn verscheen in 2006 ook nog De verzoening van Alex Verburg, waarin de weduwe van Heijn haar verhaal deed.

Hoewel Toos van der Valk de eerste van de drie was, is er voor haar minder aandacht geweest. Ook nu bij de zojuist verschenen persoonlijke getuigenis Mijn ontvoering (Artemis & co, €19,95), opgeschreven door Elle van Rijn. Er was wel aandacht in De Telegraaf, in het Brabants Dagblad en bij Ivo Niehe; en het boek verkocht 20.000 exemplaren tegelijk, maar veel is er toch niet om te doen. In de tweede week na verschijning zakte het boek in de bestsellerslijst dan ook van plek 24 naar 53.

Maar door de persoonlijke aard wordt wel duidelijk hoe traumatisch de gebeurtenis moet zijn geweest. Dat blijkt onder meer uit de nauwgezetheid van Toos van der Valks herinneringen: de thee in de tent, de kromme pink van een van de ontvoerders, het aantal lantaarnpalen na een afslag. Minder sterk zijn de passages waarin de oudste dochter vertelt hoe de familie thuis reageerde. Emoties moeten spreken uit zinnetjes als ‘Pa zag er zo slecht uit’, of uit de veelvuldig herhaalde vraag ‘Gaat het?’ Nee, natuurlijk niet, zou je zeggen, maar dergelijke reacties blijven uit. En zo blijf je met meer vragen zitten: hoe reageerde iedereen nadat de eerste transactie mislukte? De politie had zichtbaar geschaduwd, maar ook schoonzoon Joep van den Nieuwenhuyzen had de tas op de verkeerde plek gelegd. En vooral: wat heeft de ontvoering met de familie(verhoudingen) gedaan? Maar gepraat wordt er niet na afloop – dat ‘doen de Van der Valken niet’.

En dat wreekt zich als je alles in boekvorm vastlegt: er blijft te veel onbesproken, waardoor dit alleen het verhaal is van de 21 dagen van de ontvoering. Maar dat zal de bestsellerstatus die het boek krijgt wanneer de door Fu Works geproduceerde film verschijnt niet in de weg staan.

Toef Jaeger

    • Toef Jaeger