Onrust in westen van Kazachstan breidt zich uit

De onrust in het olierijke westen van Kazachstan breidt zich uit, ondanks maatregelen van het regime van president Nazarbajev om de groeiende protestbeweging de kop in te drukken. In Aktau, de hoofdstad van de provincie Mangistau, werd gisteren door zo’n 500, vooral jonge Kazachen gedemonstreerd. Vanochtend waren ruim 3.000 mensen op de been. In het dorp Sjetpe gingen zaterdag 300 mensen de straat op. De vrijdag ervoor hadden ordetroepen met geweld ingegrepen bij een protest in de stad Zjanaozen. Daarbij vielen 14 doden. De acties in Aktau en Sjetpe waren een reactie op dit gewelddadige optreden van de autoriteiten.

In het Westen worden de gebeurtenissen scherp gevolgd. Kazachstan is snel een van de grootste olieproducenten in de wereld aan het worden. Ook is het een belangrijke partner van het Westen bij de oorlog in Afghanistan. De afgelopen maanden werd Kazachstan al opgeschrikt door ontluikend extremisme. Lang gold het land juist als ‘eiland van stabiliteit’ in het onrustige Centraal-Azië.

In Sjetpe kwam het ook tot geweld. Een jongen van 25 zou in het hoofd zijn geschoten met een politiekogel. De berichten zijn niet te controleren omdat journalisten niet vrij mogen bewegen in het gebied. Het protest in Aktau bleef vreedzaam.

De protesten in Zjanaozen zijn al zeven maanden aan de gang. Een kleine groep oliewerkers houdt sit-ins na een massaontslag deze zomer. De acties moeten ook worden gezien als uiting van de groeiende onvrede over het regime van Nazarbajev. De economie is sterk gegroeid, dankzij de olieproductie in het westen. Maar de bevolking heeft niet geprofiteerd. Volgens de oppositie verdwijnt het geld in de zakken van de kliek rond de president. Bij de ongeregeldheden staken de betogers de villa van de burgemeester en het hoofdkwartier van de lokale afdeling van de partij van de president in brand. Nazarbajev heeft voor twintig dagen de noodtoestand afgekondigd.

Het Westen heeft kritisch gereageerd op het optreden van Nazarbajevs regime. De OVSE, die Kazachstan zelf voorzat vorig jaar, waarschuwde dat de maatregelen tegen de betogers „in lijn” moesten zijn met internationale standaarden voor mensenrechten. (AP, Reuters, AFP)